كاروانسرا ،كاربات، ساباط، رباط

كاروانسرا :ساختمان بزرگی با اتاقهای فراوان برای آسايش و آرامش مسافران بر سر شاهراه ها و راه های ميان شهری می باشد.

كاربات(كربات):ساختمانی شبيه كاروانسرا با چندين اتاق و پاياب و… از روزگاران پيش از اسلام می باشد.

ساباط (سابات): روی هم رفته به آسايشگاه گفته مي شود و نيز ساختمان كوچك كنار جاده كه يك تخت گاه،يك آب انبار و گاه يك يا دو اتاق برای آسايش داردو نيز به اطاق های روی كوچه نيز گفته می شود.

کاروانسرا ،ساختمانی برای کاروان است وکاروان ازکاربان مشتق شده است،کاربان کسی است که از کاروان پاسداری می کند،یعنی هیاتی از تجار که به منظور محافظت دربرابر راهزنان متحد شده اند.سیمای استحکامی کاروانسرا که فقط دارای یک ورودی است و اطراف آن نیز با دیوارها و استحکاماتی بسته شده است به راحتی بیانگر این امر است. (نظر هلین براند)

رباط: پناهگاهی ميان راهی؛ رباط های كهن،ايستگاه های نگهبانی ساده ای بودند در كنار مرزها كه می توانستند پناهگاه گروهی از جنگاوران باشند.

رباط از ربط می آید به معنی بستن اسب که در واقع به مفهوم توقف کوتاه دارد و در صدر اسلام به پادگان های اسلامی در جنگ با کفار اتلاق می شد.

كاروانسرا های پيش از اسلام:

هرودت مورخ يونانی در كتاب پنجم خود از منزل گاههايی گفتگو می كند،كه توسط هخامنشيان بين شوش و سارد ساخته شده است.

اين مورخ از 111 بنای شبيه كاروانسرا (چاپارخانه) نام می برد،كه در طول حدود 2500 كيلو متر فاصله بين هخامنشی وسارد را می پيمود.

كاروانسرا های دوره اشكانی:

در دوره اشكانی همانند هخامنشی حمايت از راه وكاروانيان از اهميت زيادی برخوردار بود. متاسفانه مطالعات زيادی در اين دوره صورت نگرفته و هنوز كاملا روشن وشفاف نيست.

كاروانسرا در دوره ساسانی:

دوره ساسانی يكی از ادوار مهم تاريخي در تاريخ ايران می باشد.

به علت وضعيت خوب اقتصادی وقدرت سياسی به عنوان دومين قدرت بزرگ جهان ايجاد راه های ارتباطی و امنيت آنها از اعتبار ويژه ای برخوردار بود.

كاروانسرا ها عموما 4 ايوانی و با مصالح سنگ،آهك،گچ،خاك…

كاروانسرا های « ديرگچين»  در مسير جاده تهران به قم،رباط « انوشيروان» در مسير جاده سمنان به دامغان، كاروانسرا های دروازه گچ وكنار سياه در استان فارس.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

 

 

اقليم سرد

ويژگی های اقليم سرد

  • شرايط اقليمی و خصوصيات آب و هوايی:

كليات آب و هوايی اين منطقه به شرح زير می باشد :

  1. سرمای شديد در زمستان و هوای معتدل در تابستان
  2. اختلاف بسيار زياد درجه حرارت هوا بين دمای شب وروز
  3. بارش برف سنگين
  4. رطوبت كم هوا
  5. ميانگين دمای هوا در گرم ترين ماه سال در اين اقليم بيش از 10 درجه سانتی گراد و متوسط دمای هوا در سردترين ماه سال كمتر از(3-) درجه سانتی گراد می باشد .
  • فرم بنا:

ساختمان های درون گرا با حياط مركزی

بناهای سنتی در اقليم سرد مانند نواحی مركزی فلات ايران دارای حياط مركزی بوده و ساير قسمت ها دورتادور اين حياط چيده می شوند. اتاق های واقع در سمت شمال،حياط بزرگتر از ساير قسمت ها و تالار يا اتاق اصلی نشيمن خانه نيز در اين سمت حياط واقع شده است، تا از تابش مستقيم و حرارت آفتاب در فصل سرد زمستان استفاده كنند. جبهه جنوبی ساختمان به دليل كوتاه و معتدل بودن فصل تابستان كمتر به كار گرفته می شود. لذا اتاق های جنوبی و اتاق های شرقی و غربی – در صورت وجود – به عنوان انباری يا فضاهای خدماتی همچون اتاق خدمه يا سرويس های بهداشتی كاربرد دارند. برخلاف مناطق معتدل و مرطوب سواحل جنوبی دريای خزر،خانه های اين مناطق، اغلب دارای زير زمينی با سقف كوتاه در پائين(زمستان نشين) هستند. به علت خنكی هوای آن، در تابستان برای سكونت و آسايش ساكنان خانه به كار می رود .

  • استفاده از ايوان و حياط كوچك در بنا:

از آنجايی كه در بيشتر روزهای سال در مناطق كوهستانی سرد ويا بسيار سرد است، اكثر فعاليت های روزمره در اتاق ها انجام می پذيرد. بنابراین ابعاد حياط ها در اين مناطق قدری كوچكتر از نواحی فلات مركزی ايران است.

ساختمان ها در اين اقليم دارای ايوان اند،ولی عمق آنها نسبت به ايوان های مناطق جنوبی كشور به مراتب كمتر مي باشد و همانند ايوان های منطقه خزر، كاربرد نشيمن ندارند و صرفا جهت حفظ ورودی های بنا از برف و باران استفاده می شوند .

نكته ديگر پائين بودن كف حياط بناهاي اقليم سرد به اندازه 1 تا 1.5 متر از سطح پياده روها است،تا بتوان آب جاری در نهر ها و جوی ها را بر باغچه حياط يا آب انبار واقع در زير زمين سوار نمود و از سوی ديگر، زمين مانند عايق حرارتی اطراف بنا را احاطه كرده، مانع از تبادل حرارتی بين بنا و محيط پيرامون آن و باعث حفظ حرارت درون ساختمان می شود .

  • پلان، فرم بنا و نحوه قرار گيری آن:

در حوزه اقليمی سرد و كوهستانی، بناها دارای پلان و بافت متراكم می باشند. فرم بنا بايد به گونه ای باشدكه سطح تماس آن را با سرمای خارج كمتر نمايد تا حرارت كمتری از درون به بيرون انتقال يابد. لذا از احجامی نظير مكعب يا مكعب مستطيل استفاده می نمايند تا نسبت سطح خارجی بنا به حجم داخلی آن كاهش يابد و آن را در حداقل ممكن نگه دارد .

ساختمان ها بين 20 درجه به طرف غرب و 45 درجه به سمت شرق و در سايه باد يكديگر و خارج از سايه آفتاب هم،در محور شمالی – جنوبی مستقر می شوند .

  • اتاق های كوچك با ارتفاع كم:

در نواحی سرد و برفی، بايد از ايجاد اتاق ها و فضاهای بزرگ داخل بنا اجتناب نمود، چرا كه با افزايش سطح تماس آنها با فضاي سرد بيرونی، گرم كردن اين فضای وسيع مشكل خواهد بود. بنابراين در اين مناطق سقف اتاق ها را پائين تر از اتاق های مشابه در ساير حوزه های اقليمی در نظر می گيرند،تا حجم اتاق كاهش يابد و سطح خارجی نسبت به حجم بنا حداقل گردد. ارتفاع كم سقف در تالارها و اتاق های مهم و طاق راسته ها و حجره های بازارهای اين مناطق نيز مشهور است .

  • بازشوهای كوچك:

در اين مناطق برای جلو گيری از تبادل حرارتی بين داخل و خارج بنا از بازشوهای كوچك و به تعداد كم استفاده می كنند. درصورت بزرگ بودن پنجره ها، استفاده از سايبان الزامی است. بازشوها در ضلع جنوبی برای استفاده هر چه بيشتر از تابش آفتاب، بزرگتر و كشيده تر انتخاب می شوند. همچنين از استقرار بازشوها در جهت بادهای سرد بايد اجتناب نمود. پنجره های دو جداره نيز برای رساندن تبادل حرارتی به حداقل ممكن مناسب ترند. در ضمن به منظور جلوگيری از ايجاد سوز در داخل و خروج حرارت داخلی به خارج ساختمان، ميزان تعويض هوای داخل وتهويه طبيعی را بايد به حداقل ممكن رساند.

در مقايسه با اقليم گرم و خشك ابعاد بازشوها در اين حوزه اقليمی،برای استفاده از انرژی حرارتی حاصل از تابش آفتاب افزايش يافته است.

  • ديوارهای نسبتا قطور:

قطر زياد ديوارها نيز به نوبه خود از تبادل حرارتی بين فضای داخلی بنا و محيط بيرونی ساختمان جلوگيری مي كند. معيارهای معماری اقليم سرد و كوهستانی و گرم و خشك تقريبا مشابه است و تنها تفاوت آنها در منابع حرارت دهنده می باشد كه در اقليم گرم و خشك اين منبع از سمت بيرونی بنا و در اقليم سرد از سمت داخل فضا می باشد. لذا بايد در اين اقليم به كمك مصالح بنايی قطر ديوارها را زياد نمود تا اين جداره بتواند به عنوان منبع ذخيره حرارت داخل بنا عمل نمايد .

ديوارهای قطور،گرما و حرارت تابش آفتاب روزانه را در طول شب حفظ و به تعديل دمای داخل ساختمان كمك مي نمايد. در معماری بومی اين مناطق تا حد ممكن تلاش می شود تا به شكل طبيعی يا با استفاده از بخاری و گرمای ناشی از حضور افراد، پخت وپز يا حضور حيوانات، بنا را گرم نمود .

  • بام های مسطح:

بام های شيب دار در صورت مناسب بودن پوشش آن به مراتب از بام های مسطح بهترند، چرا كه آب باران را به سهولت از روی بام دور می كنند. ولی در صورت كاهگلی بودن پوشش بام، قدرت آن در برابر رطوبت و باران و به ويژه برف بسيار تضعيف خواهد شد. چرا كه آب ناشی از ذوب تدريجی برف وارد سقف كاهگل می گردد و بنا مرطوب و نم دار می گردد. به همين دليل به محض بارش برف، آن را از روی چنين بامی پارو می كنندو با غلتكی سنگی و كوچك، بام را دوباره غلتك می كشند،تا پوشش كاهگلی آن مجددا متراكم و سوراخ های ايجاد شده در اثر نفوذ آب مسدود گردند.

انتخاب بام های مسطح در اقليم سرد مشكلی ايجاد نمی نمايد،چرا كه با نگهداری برف بر روی بام ازآن به عنوان عايق حرارتی در مقابل سرمای زياد هوای خارج كه چندين درجه كمتر از درجه حرارت برف است،استفاده می شود و همچنين فضای زير اسكلت خرپا كه كاربرد انباری دارد، عايق مناسبی بين فضای داخل و خارج بنا خواهد بود. لذا دو جداره بودن سقف بنا در اين اقليم برای حفظ گرمای بنا، حائز اهميت است.

  • نوع مصالح:

مصالح مورد استفاده در ابنيه سنتی در مناطق سرد و كوهستانی مانند ساير حوزه های اقليمی از مصالح موجود در آن اقليم است. اين مصالح بايد از ظرفيت و مقاومت حرارتی خوبی برخوردار باشند، تا گرمای بنا را در فضای داخلی آن حفظ نمايد.

لذا بدنه اين ابنيه از سنگ (يا چوب، ملات كاهگل، خشت و آجر) و پوشش سقف و بام از تير های چوبی و كاهگل می باشد. از سنگ و مصالح مقاوم و سنگين،برای پی سازی بنا استفاده می كنند و در برخی نقاط،كرسی چينی با مصالح سنگين جهت جلو گيری از رطوبت به كار می رود،هر چند ابنيه اين مناطق، به طور كلی،بر روی زمين بنا می شوند.

در اين رابطه می توان از شهر جوانرود و روستاهاي اطراف آن واقع در منطقه غربی رشته كوه زاگرس و در 95 كيلو متری شمال غرب كرمانشاه نام برد. در اين منطقه ساختمانهای سنگی، سيمايی موزون و هماهنگ به كل بافت شهر و همچنين به بافت روستاها داده است. سنگ كه به وفور در اين منطقه كوهستانی وجود دارد و به صورت لاشه و يا قواره در ديوارهای قطور ساختمان ها به كار می رود. در اين منطقه اقليمی سرد و نسبتا پر باران، بام ساختمان ها مسطح و با تير چوبی و كاهگلی پوشيده شده است. هر چند كه بام اغلب ساختمان های جديد در جوانرود، دارای خرپای چوبی و پوشش شيروانی است.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

تقسیمات اقلیمی جهان و ایران

تقسیمات اقلیمی در جهان

در مورد تقسیم بندی اقلیمی نقاط مختلف جهان، روشهای گوناگونی پیشنهاد شده که از میان روش کوپن – دانشمند اتریشی- مورد قبول قرارگرفته است. کوپن براساس رشد ونمو انواع نباتات، پنج نوع اقلیم در مقیاس جهانی معرفی کرده است که عبارتند از:

  1. اقلیم بارانی استوایی : در این اقلیم فصل سرد وجود ندارد و معدل دمای هوا در سردترین ماه سال بیش از18 درجه سانتی گراد است.
  2. اقلیم گرم وخشک: در این مناطق، به دلیل آنکه میزان بارندگی سالانه  بخار آب مورد نیاز جهت رطوبت هوا را تامین نمی کند، هوا به طور کلی خشک است.
  3. اقلیم گرم-معتدل: معدل دمای هوای سردترین ماه سال در این مناطق بین 18 و3- درجه سانتی گراد ومعدل دمای هوا در گرمترین ماه سال بیش از 10 در جه سانتی گراد است. در این مناطق زمستان کوتاه است ولی ممکن است حدود یک ماه یا بیشتر زمین یخ بسته یا پوشیده از برف باشد.
  4. اقلیم سرد و برفی: در این افلیم معدل دمای هوا در گرمترین ماه سال بیش از 10 درجه ودر سردترین ماه سال کمتر از(3-) درجه سانتی گراد است. بارندگی در این مناطق معمولا به صورت برف است ودر طول چند ماه ازسال زمین پوشیده از برف ویخ است.
  5. اقلیم قطبی: در این اقلیم معدل دمای هوا در گرمترین ماه سال کمتر از 10 درجه سانتی گراد است. در این جا برخلاف اقلیم بارانی واستوایی فصل گرم وجود ندارد.

 تقسیمات اقلیمی در ایران

اصولا در بسیاری در مناطق جهان ،اقلیم بوسیله عرض جغرافیایی و اتفاع از سطح دریا مشخص می شود.ایران با قرار گرفتن بین 25 و 40 درجه عرض جغرافیایی شمالی،در منطقه گرم قرار دارد و از نظر ارتفاع نیز، فلات مرتفعی است که مجموع سطوحی از آن که ارتفاعشان از سطح دریا کمتر از 475متر است، درصد بسیار کمی از سطح کل کشور را تشکیل می دهند.

با وجود اینکه ایران دارای دو حوزه بزرگ آب(دریای خزر و خلیج فارس) است، بدلیل وجود رشته کوه های البرز و زاگرس و نحوه قرارگیری آنها، اثرات این دو حوزه محدود به نواحی بسیار نزدیک به آنها است و این حوزه ها، به ندرت اثری در تعدیل درجه حرارت قسمت های داخلی دارند.

بی تردید در کشوری کوهستانی مانند ایران ،هیچ گاه دو نقطه از نظر اقلیمی مانند یکدیگر نیستند.با این حال، بهترین روش برای دستیابی به پایه ای به منظور تعیین مناطق اقلیمی کشور، همان اصول کوپن است که ناگزیر باید از آن پیروی کرد.

بنابراین، تقسیمات اقلیمی چهار گانه ایران را که توسط دکتر حسن کنجی پیشنهاد شده نمی توان مورد استفاده قرار داد. وی تقسیم بندی کوپن را با کمی تغییر و با توجه به عوارض جغرافیایی کشور به شرح زیر پذیرفته است.

  1. اقلیم معتدل و مرطوب(سواحل جنوبی دریای خزر)
  2. اقلیم سرد (کوهستان های غربی)
  3. اقلیم گرم و خشک(فلات مرکزی)
  4. اقلیم گرم و مرطوب(سواحل جنوبی)

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

اقلیم و تاثیر آن بر معماری

اهمیت تاثیر اقلیم بر معماری، انجام مطالعات و پژوهش های جامعی را در این زمینه ایجاب می کند. بویژه در کشور ما که تنوع شرایط اقلیمی در آن کاملا مشهود است. انجام تحقیقات گسترده در این زمینه امری اجتناب ناپذیر است.

بطورکلی،این پژوهش ها به دو صورت نظری وعملی انجام می گیرد. در وجه اول، مباحث نظری مربوط به اقلیم و ساختمان، مورد بررسی قرارمی گیرد و در وجه دوم، با بهره جستن از آمار آب و هوایی مناطق مختلف و انجام تقسیم بندی های اقلیمی، همچنین با استفاده از نمونه های ساختمانی مناطق مختلف اقلیمی، آزمایش ها و محاسبات دقیق صورت می گیرد. از آنجا که آزمایش ها عملی درچارچوب وظایف موسسات تحقیقات ساختمانی انجام می گیرد و این امر تنها با تخصیص بودجه و زمان کافی از سوی سازمان های مربوطه امکان پذیر است، همچنین به دلیل نبود امکانات عملی جهت انجام این برنامه ها و در دست نبودن آمار واطلاعات آب وهوایی مناطق مختلف، پژوهش حاضر بیشتر در وجه اول استوار است.

معماری واقلیم، پیوندشان بیشتر به رابطه نوزاد و آغوش می ماند، یا نسبت هر رستنی با خاک، حریم امن و بستر بالیدن. با بستگی ای تکامل آفرین؛ الهام بخش والبته، نه محیط زا. در این معنا، آغوش، خاک واقلیم، رابط حیات وسرزندگی ونبودشان نمود میرایی است. تجربیات معماری بومی در پهنه جهان و آروین های آن در معماری ایران زمین نیز، خود گواه تاکیدی بر اندیشه ی فرم زایی ملاحظات اقلیمی در معماری است تا عاملی بر محدودیت آن یا اسارت معمار.

میزان متفاوت وترکیب گوناگون عوامل اقلیمی که خود ناشی از تفاوت موقعیت جغرافیای مناطق مختلف است، حوزه های اقلیمی متفاوتی در جان پدید آورده که هریک ویژگی های خاصی دارد. محیط زیست، شهرها وحتی بناهای مربوط به این حوزه های اقلیمی، ویژگی های خاصی متناسب با شرایط اقلیمی خود به دست آوردند.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

معماری سبز(معماری پایدار)

معماری سبز

معماری سبز یا معماری پایدار یکی از گرایش ها ورویکردهای نوین معماری است که در سال های اخیر مورد توجه عده زیادی از طراحان و معماران معاصر جهان قرار گرفته است. این معماری بر خاسته از مفاهیم توسعه پایدار میباشد که در پی سازگاری وهماهنگی با محیط زیست یکی از نیازهای اساسی بشر در جهان صنعتی کنونی است.

دلایل شکل گیری :

معماری سبز برخاسته از معماری پایدار و توسعه پایدار می باشد،که این نیز ناشی از نیاز انسان امروز در مقابل پیامدهای سوء جهان صنعتی ومصرفی عصر حاضر است.معماری و فن آوری میتوانند در تعامل تنگاتنگ با یکدیگر باشند.معماری”های تک” با منطق خشک تولید کلان واستفاده بی مهابا از تکنولوژی و تلفیق با کارکردگرائی شدید،منجربه محیط های خنثی و بی مصرف شد.حساسیت در برابر چنین وضعیتی روابط گسترده تر از جمله ساخت مکان،مصرف انرژی،شهر سازی و آگاهی زیست محیطی را بوجود آورد. بطوریکه امروزه اکوتک(تلفیق طبیعت با تکنولوژی)را در مقابل های تک قرار داده است.

کلیات و اهداف در معماری سبز:

الگوهای نادرست رفتاری محیط طبیعی را ویران می کند.در حالیکه ما برای دوره طولانی بقاء،طی نسل های آتی به آن وابسته ایم.طراحی سبز عملی است برای حل مشکلات که طی آن منابع طبیعی قبل،بعد و طی پروسه تولید و ساخت به کمترین حد آسیب می بیند.به علاوه درحفظ مصالح مفید بوده و قابل بازگشت به چرخه طبیعت باشند.

موضوعات مطرح در معماری سبز:

1.صرفه جوئی در انرژی
2.مسائل جهانی زیست محیطی
3.بهینه کردن پروسه تولید مصالح
4.بهره گیری از اصول معماری محلی
5.استفاده از فضای سبز برای کمک به حفاظت محیط زیست

Roof Garden و مزایای طراحی آن در بنا:

 

  1. باعث لطافت و تازگي هوا،مخصوصا در مناطق گرمسيری می شود.
  2. پوشش گياهی روی بام مانند يك عايق عمل می كند و بطور جدی در كاهش هزينه های مربوط يه وسايل گرمازا وسرمازایی منزل موثر است.

مثلا در يك روز گرم كه دماي هوا ۹۰  درجه فارنهایت است ، دماي يك سقف سياه رنگ (مثل آسفالت يا قير ) به f۱۹۰  می رسد . در حالی كه در همين شرايط دمای يك بام پوشيده شده با گياه تنها   f ۹۵است.

3. باغ بام تا حد زيادي از ريزش سقف بر اثر سيلاب و بارانهاي شديد جلوگيری می كند. چرا كه پوشش گياهی روی بام مانند اسفنج عمل كرده و آب را جذب می كند.

4. پوشش گياهی روی بام عايق صوتی بسيار خوبی است. مخصوصا در مناطق پرترافيك، حوالی ريل راه آهن و خطوط پرواز و همچنين مكان هايی كه در طبقات فوقانی نياز به سكوت و آرامش است … مثل كتابخانه و بيمارستان.

residence antilia در هند:

 

ساخت و ساز شروع شده است،با وجود مخالفت هائی از طرف کسانی که می گویند این طرح برای شهری که 65 درصد از ساکنان آن در ناحیه های فقیر نشین و پر جمعیت زندگی می کنند زیاد است.ساختمان ممکن است به خاطر گیج کنندگی،عجیب بودن و سبز بودن معماری آن موفق تلقی شود.

هتل سونگ جيانگ:

 

 

طراحی این بنا همچون آفرینشی دلنشین، معماری پویا را با طبیعت جاندار تلفیق کرده تا خیال پا به عرصه ی جهان واقع گذارد. طرح پیشنهادی ارائه شده توسط شرکت اتکینز می باشد و آن را می توان زیر شاخه ای از سبک های ارگانیک و اکوتک نامید. طرح مذکور ترکیبی فوق العاده جذاب و ناگسستنی را با محیط پیرامون خود برقرار کرده، ساختمان و سایت آن با هم ادغام شده،به گونه ای که ساختمان با عناصر کاملاً مدرن خود با طبیعت پیرامون ترکیب و شکلی واحد به خود گرفته. طرح تا حد زیادی کامل و بی نقص ارائه شده است. هتل در منطقه ی سونگ جیانگ قرار گرفته که یکی از مناطق گردشگری مهم چین به شمار می رود.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

شالوده های شمعی

شمع ها اعضايی از جنس فولاد،بتن،بتن مسلح و چوب می باشند که در صورت مناسب نبودن ظرفيت باربری زمين برای استفاده ازشالوده های سطحی،ازآنها برای ساخت شالوده های عميق (شالوده های شمعی)استفاده مي شود. مخارج احداث شالوده های شمعی خيلی بيشترازشالوده های سطحی است.عليرغم مخارج بيشتر، درعمل موارد متعددی وجود دارد که برای ايمنی ساختمان درمقابل نشست و عوامل ديگر،ازشالوده های شمعی استفاده می شود. در زير بعضی از شرايطی که استفاده از شالوده های شمعی را ايجاب می نمايند، شرح داده می شود.

1.وقتی که لايه يا لايه های فوقانی خاک دارای قابليت فشردگی زياد و يا خيلی ضعيف باشند، به طوری که نتوان از شالوده سطحی برای توزيع بار ساختمان استفاده کرد، شالوده های شمعي براي انتقال بار به لايه های تحتانی محکم تر و يا سنگ بستر مورد استفاده قرار می گيرند. اين موضوع در شکل 1- الف نشان داده شده است.

وقتی که بستر سنگی و يا لايه محکمتر تحتانی در عمق معقولی از سطح زمين قرار نداشته باشد، از شمع برای انتقال تدريجی بار استفاده می شود. در اين حالت مطابق شکل 1-ب، بيشتر مقاومت شمع از طريق نيروی اصطکاک بين سطح تماس شمع و خاک (مقاومت جلدی) تامين می شود.

2.مطابق شکل 1-پ اگر شمعها تحت تاثير نيروی افقی قرار گيرند، در حالی که هنوز قابليت حمل بارهايی قائم را دارا هستند، مي توانند به وسيله خمش، نيروهای افقی را حمل نمايند. اين وضعيت اغلب در شالوده سازه های حايل خاک که وظيفه آنها مقاومت در مقابل فشار جانبی خاک است و يا ساختمان های بلند که تحت تاثير نيروهای باد يا زلزله قرار دارند، پيش مي آيد.

3.در خيلی از موارد، در منطقه مورد نظر برای احداث ساختمان با خاک قابل تورم و يا فروريزشی (رمنده) روبرو مي شويم. اين لايه ها ممکن است دارای عمق قابل توجهی باشند. خاکهای قابل تورم در اثر افزايش يا کاهش ميزان رطوبت، تورم و يا کاهش حجم پيدا مي کنند. فشار تورم چنين خاکهايي ممکن است به طرز قابل توجهی زياد باشد. اگر در چنين خاکهايی از شالوده های سطحی استفاده شود، ساختمان ممکن است با صدمات جدي روبرو شود. دراين حالت شالوده های شمعی که از لايه قابل تورم عبورکرده و وارد لايه پايدار شده اند، می توانند مورد توجه قرار گيرند (شکل 1- ت)

خاک هايی نظير ماسه بادی دارای طبيعت فروريزشی (رمندگی) هستند. وقتی که چنين خاکهايی تحت افزايش رطوبت قرار گيرند، اسکلت خاک مي تواند دچار شکست گردد. يک کاهش ناگهاني در نسبت تخلخل خاک، باعث نشست زياد سازه ايی مي شود که توسط شالوده سطحی حمل مي شود. در چنين حالاتی، شالوده شمعی که از لايه سست عبور کرده و وارد لايه پايدار زيرآن شده، می تواند به عنوان راه حل مسئله مورد توجه قرار گيرد.

4.شالوده بعضی از سازه ها، نظير خطوط انتقال برق، اسکله ها، شالوده های گسترده در زير آب زيرزمينی، تحت تاثير نيروی برکنش قرار دارند. در بعضی مواقع برای مقابله با نيروهای برکنش از شالوده های شمعی استفاده می شود.

5.به خاطر وجود مسئله آب شستگی و فرسايش در محل پايه های پل، اين پايه ها اغلب در روی شالوده های شمعی احداث می شوند.

اگرچه در گذشته تحقيقات متعددی به صورت نظری و عملی براي پيش بيني رفتار و ظرفيت باربری شالوده های شمعی در خاک های چسبنده و دانه ای انجام شده است، ليکن مکانيسم کار هنوز به طور کامل فهميده نشده و ممکن است هيچوقت هم فهميده نشود. به علت ناشناخته ها و عدم قطعيت های موجود در هنگام کار با بعضی از شرايط تحت الارضی، می توان طراحی شالوده های شمعی را يک هنر مهندسی در نظر گرفت تا علم مهندسی.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

ساخت و ساز پایدار

ساخت و ساز پایدار:

ساخت و ساز پایدار این چنین تعریف شده است: «مدیریت یك محیط پاك و سالم براساس بهره‌برداری مؤثر از منابع طبیعی و اصول اكولوژیكی» هدف از طراحی ساختمان های پایدار کاهش آسیب آن ها بر محیط،منابع انرژی و طبیعت است،كه شامل قوانین زیر می‌باشد:

  1. كاهش مصرف منابع غیر قابل تجدید.
  2. توسعه محیط طبیعی.
  3. حذف یا كاهش مصرف مواد سمی و یا آسیب رسان بر طبیعت در صنعت ساختمان‌سازی.

بطور خلاصه ساختمان پایدار را می‌توان این چنین تعریف نمودد: “ساختمانی كه كمترین ناسازگاری و مغایرت را با محیط طبیعی پیرامون خود و در پهنه وسیع‌تر با منطقه و جهان دارد.”
اهداف کلی ساختمانهای پایدار:

  1. بهره برداری مناسب  از منابع و انرژی
  2. مطابقت با محیط
  3. جلوگیری از آلودگی هوا

اصول توسعه ساخت و ساز پایدار:     

  1. استفاده پایدار از منابع زیستی
  2. استفاده از منابع تجدید ناپذیر
  3. کابرد معقول از چوب(به عنوان یک منبع تجدید ناپذیر)
  4. حفاظت از تنوع زیستی

طراحی پایدار و اصول اولیه آن:

  1. درک محیط
  2. ارتباط با طبیعت
  3. درک تاثیرات محیطی
  4. روند مشارکتی طراحی
  5. درک مردم
  6. هماهنگ با محیط

معماران نهضت معماری پایدار:

پیشینه ی معماری پایدار و نهضت حفظ محیط زیست به قرن نوزدهم بر می گردد.پیشگامان نهضت معماری پایدار: جان راسکین،ویلیام موریس اند.

اصول این معماری توجه به محیط زیست از طریق حفظ انرژی،کاهش استفاده از مصالح جدید ساختمانی،هماهنگی ساختمان با اقلیم،هماهنگی بنا با سایت مورد نظر،برآوردن نیازهای ساکنین و …می باشد.

معماران معاصر در عرصه معماری پایدار:

  1. نادر خلیلی (ایرانی)
  2. حسن فتحی (مصری)
  3. نورمن فاستر (انگلیسی)
  4. یان کاپلیکی (جمهوری چک)
  5. کنت یینگ  (مالایی )

مقایسه ی دیدگاه های نورمن فاستر،یان کاپلیکی وکنت یینگ:

معتقدبه بیشتر کار کردن و استفاده کردن از کمترین امکانات است.عنوان می نماید که باید به جای استفاده از منابع مکانیکی،از منابع سوختی روبه زوال و تجدیدشونده استفاده شود.

وی معتقد است که ساختمان باید از حداقل انرژی استفاده کند،یا انرژی را از سوخت های تجدیدشونده مثل روغن گیاهی و خورشید بدست آورد. بناها با توجه به سنت های بومی مناطق ساخته شوند؛ بطور مثال، برای ساخت بنا در مناطقی که چوب زیاد است از الوار بیشتر استفاده شود .

  • یان کاپلیکی:

معتقد است که بیشتر از 80 درصد انرژی می تواند توسط ساختمان ها تامین شود.بطور مثال، ممکن است انرژی در ساعت هایی از شب به شبکه الکتریسیته ساختمان بازگردانده شود.توجه به انرژی در سازه ی ساختمان نیز از ایده های وی است.او معتقد است که هنوز هیچ ساختمان سبز حقیقی ساخته نشده است.کاپلیکی از خانه ی موریانه ها یاد می کند،که دارای دولایه تهویه ی طبیعی و روشنایی است و هنوز درساخت بشر نمونه ی مشابه آن یافت نشده است.

  • کنت یینگ:

معتقد است که سازندگان باید مصالح ساختمانی را با کمترین انرژی مصرف کنند، بطوریکه کمترین فضا را هم اشغال نمایند.او معتقد به فشرده کردن لایه ها در سیستم های طبیعی، با کمترین تماس تخریبی است.او میگوید” در سیستم های ساختمانی باید از اکوسیستم الهام گرفته شده از طبیعت پیروی کرد .”

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

 

 

بازارها ،فرم ساختمانی و حوزه نفوذ آن ها

بازارها ،فرم ساختمانی آن و تاثیر اقلیم بر شکل ساختمانی آن

  • بازارها ی خطی (طولی)

بازارها ی خطی راسته‎ای است كه در جهت طول رشد كرده است و خان ها دردو سوی آن جای دارند،مانندبازارتهران،‌بخش بزرگي از بازار قم،شيراز،كاشان،كرمانشاه وبخش شمالي بازار اصفهان.بازار خطی در بيشتر موارد بدون طرح و نقشه قبلی و از برآيند نيروهای اقتصادی در مدتی طولانی پديد آمده است،اگر چه هر يك از اين بازارها انشعاباتی دارند كه به مسجد يا مدرسه،آب انبار يا اماكن ديگر ختم می شود ولی در مقايسه با طول بسيار زياد بازار ناچيز است.

  • بازارهای چند محوری

شبكه‎ای است گسترده از راسته‎های متوازی يا متقاطع كه مجموعه‎های خان ها و سراها را در ميان می گيرد،مانند بازار تبريز،بخش های جديدتر شمال بازار تهران و بازار اصفهان.اين گونه بازارها كه هم در جهت طول و هم در جهت عرض توسعه يافته اند،معمولاً با برنامه ريزيی و طرح قبلی و تحت تأثير شرايط اقتصادی پديد آمده اند.مقايسه نشان می دهد كه تحرك و جاذبه‎اين نوع بازارها از ساير انواع بازار بيشتر است.مانند تهران،اصفهان،شيراز،كرمان. بخش مركزی بازارها بيشتر به صورت چند محوری توسعه پيدا كرده است.بطور كلی خيابانهای عريض پر مغازه در برابر مجموعه‎های چند محوری در شهرهای غربی نيز جذابيت خود را روزبروز و بيشتر از دست می دهند.

  • بازارهای منظومهای (بازارهای مركزی خرده فروشی با خان های پيرامونی)

مجموعه بزرگی از راسته ها و دالان های سرپوشيده است كه بی فاصله در مجاورت يكديگر قرار گرفته اندو خان ها به شكل كمربندی آنها را احاطه كرده‎اند.بزرگترين و شايد قديمی ترين آن در محوطه‎ای ميان بازار مركزی و شاخ زرين واقع شده است.نمونه‎هاي ديگر آن مجموعه نوين بازار خرده فروشی در محوط ورودی اصلی بازار تهران است كه از چند طرف با خان احاطه شده است و نيز بازار رشت و قزوين.ترتيب تشكيل اين بازارها امروزه به طور دقيق معلوم نيست و به سادگي نمی توان نشان داد كه ابتدا راسته خرده فروشی وجود داشته است و در محيط آن خان ها پديد آمده اند يا بالعكس، درنتيجه يك مجموعه سه بخشی پديد آمده است:

  1. دالانهای مركزی
  2. راسته‎های خرده فروشی و صنايع دستی
  3. خان ها

هر يك از مجموعه‎های بزرگ و بلند بازار شهرهای مهم تجاری ممكن است تركيبی از سه گونه ياد شده باشد.البته قسمت مركزی بازارها را بايد از نوع چند محوری و بازار مركزی و كوچه‎های اتصال به محوطه مركزی را از نوع بازار خطی محسوب كرد.

  • بازارهای صليبی (با دو محور اصلی متقاطع)

مركب از دو بازار خطی متقاطع عمود بر هم است كه در محل تقاطع به صورت چند محوری تراكم يافته است،برجسته ترين نمونه ‎اين نوع بازار،بازار وكيل شيراز است كه هم زمان با پنج خان ساخته شده است.بازار وكيل كرمان نيز كه مجموعه‎اي از وحدت معماری و زيبايی استدر نوع خود نمونه جالبی است.

    حوزه نفوذ

  • بازار بين المللی

اين بازارها مربوط به دوره‎هايی از تاريخ كه روابط سياسی و اقتصادی بين المللی توسعه يافته است(مانند دوره‎ايلخانان مغول) می باشند و در محل شاهراه های اصلی يا بنادر مهمی كه بر سر راه های تجاری دريايی قرارداشته‎،ايجاد شده اند.مانند بازارهای هرمز،تبريز و اصفهان.

  • بازار شهری

اين بازارها بر سر راه های كاروانسراها قرار داشته،بطوريكه مبادلات تجاری داخل كشور در اين نقاط انجام شده اند،مانند بازار شيراز، قزوين و كرمان.

  • بازار منطقهای

بازارهای منطقه‎ای بازارهايی هستند كه حوزه نفوذشان به يك منطقه محدود بوده و وسعت آنها بستگی كامل به تراكم روستاها و آبادي های مجاورشان دارد مثل بازارهای شمال ايران كه ارتباط مكانی با راه های فرعی شهرها دارند.

  • بازار محلی

اين بازارها قدمت محدودتری داشته و فقط يك شهر را سرويس می دهند،مانند بازارهای بسياری از شهرستان های كشور،مثل شهرستان بافق و زرند.

  • بازارچه ها

نيازهای ساده روزانه ساكنين محل را اعم از خوراك و پوشاك و ديگر كالاها فراهم مي آورند و معمولا از يك بازار مركزی تغذيه می شوند.

اين بازارها از جهاتی مانند مسقف نبودن،‌داشتن تركيب مسكونی – تجاری، نداشتن خان و تجمع صنفی با بازار بزرگ فرق دارند.

  • بازار بيرون شهری (حومه)

اين بازارها در حومه شهر و اغلب به صورت بازار خطی در طول راههای منشعب از دروازه شهر واقع است و محل اتصال شهر به روستا است.

نمونه آن بازار دروازه جنوب غربی در شيراز است، اين بازارها دارای خان های ساده‎ای هستند كه از آن ها برای نگهداری محصولات كشاورزی،حيوانات باركش،وسايل حمل و نقل و پروش دام ها به طور موقت استفاده می شود.

نمونه‎های خوب اين نوع بازارها در تبريز و… ديده مي شود.

منابع مورد استفاده در نگارش این مطلب:

  1. بازار تهران، مجله A.A
  2. حكمت و هنر اسلامی، بازار كرمان، آرشيو دانشكده معماری مشهد
  3. رباني، محسن،‌بازار يا نابازار
  4. مير سليم، سيد مصطفي، دانشنامه جهان اسلام، حرف ب، جزوه سوم، بازار، باژ

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

عایق ها چگونه ارزیابی می شوند ؟

عایق ها چگونه ارزیابی می شوند ؟

 فاکتور مهم در انتخاب عایق ها،میزان مقاومت حرارتی آن هاست.هر قدر n مقاومت بالاتر باشد،عایق حرارت را کمتر از خود عبور می دهد و صرفه جویی که به همراه دارد افزایش می یابد،پس به جای ضخامت عایق ها،باید مقاومت حرارتی آن ها با هم مقایسه شوند.

عایق های گوناگون با مقاومتهای حرارتی برابر،از نظر میزان صرفه جویی در انرژی همانند هستند و تنها اختلاف آنها در قیمت و محل کاربرد است .

مکان های مناسب برای عایق ها:

  • سقفها:استفاده از عایق در سقف،مصرف انرژی برای گرمایش و سرمایش ساختمان 35% تا 45% را کاهش می یابد .
  • دیوار های خارجی:مصرف انرژی برای گرمایش و سرمایش ساختمان را حدود 15% کاهش می دهد.
  • کف:مصرف انرژی در زمستان را 5% کاهش می دهد .
  • لوله های آبگرم:برای عایق کاری لوله های آبگرم می توان از عایق های پتویی یا عایقهایی که به طور ویژه برای لوله ها ساخته شده و به راحتی قابل نصب هستند استفاده کرد .

بر اساس مقررات ملی ساختمان،تمامی ساختمان هایی که ساخته می شوند،باید به اندازه کافی عایق کاری شوند.میزان عایق مورد نیاز در مباحث مقررات تعیین شده است .

چند راهنمایی کلی برای نصب عایق ها:

عایق ها در صورتی خوب کار خود را انجام می دهندکه به طور صحیح نصب شده باشند.موارد زیر به شما کمک می کند تا بهترین کارایی از عایق هایی که نصب می کنید ببینید:

  •  هرگز عایق را فشرده نکنید.عایق باید پس از نصب همان ضخامت اولیه خود را داشته باشد.در غیر این صورت مقدار مقاومت حرارتی آن کاهش می یابد و نمی توان آن طور که انتظار می رود جلوی انتقال حرارت را بگیرد .
  • عایق کاری را به طور کامل روی تمام سطح انجام دهید. چرا که اگر تنها 5% از سطح خالی بماند، پل حرارتی ایجاد شده و ممکن است تا 50% از کارایی عایق کاری کاسته شود.
  • مواد عایق را باید خشک نگه داشت،زیرا به استثنای(پلی استایرن)،که نسبت به آب مقاوم است،بقیه عایق ها بر اثر رطوبت کارایی کمتری خواهند داشت.در برخی عایق های آزاد مقدار مقاومت حرارتی متناسب با تراکم عایق است نه ضخامت آن.دراین عایق ها،مقدار مقاومت ممکن است بعداز مدتی تا 20% کاهش یابد.از این رو باید بعد از نصب،از نصاب عایق تضمین گرفت .
  • از عایق های آزاد،درسقف هایی که شیب زیادی دارند استفاده نکنید.
  • در صورت استفاده از عایق های بازتابنده،باید حتما پشت آنها یک لایه هوای ساکن به ضخامت 20 میلی متر وجود داشته باشد.تمام سوراخها و پارگی ها و درزها باید با نوارچسب پوشیده شوند.
  • اطراف کابل های برق و لوازم الکتریکی را هرگز عایق کاری نکنید،ایمن بودن عایق کاری باید توسط یک فرد متخصص بررسی شود .
  • در فاصله کمتر از 90 میلی متر فن های خروجی عایق نصب نکنید .
  • در فاصله کمتر از 25 میلی متر حباب های لامپ و سرپیچ آن ها عایق کاری نکنید .

شرایط عایق کاری

  1. جنس عایق ها و روکش آن باید برای کاردر دمای سیستم لوله کشی وشرایط محل مناسب باشد.
  2. جنس عایق و روکش آن،باید با آنچه درمقررات ملی ساختمان برای حفاظت ناحیه مورد نظر از ساختمان در برابرآتش مقرر شده مطابقت داشته باشد.
  3. استفاده از مواد ومصالح سوختنی بعنوان عایق،روکش عایق ودیگر مواد کمکی از قبیل چسب،نوار چسب وغیره مجازنیست .
  4. قسمت هایی از لوله که از دیوارآتش عبور می کند،نباید عایقی با پوشش عایق داشته باشند .
  5. حداقل ضخامت عایق لوله در تاسیسات گرمایی وسرمایی رعایت شود .
  6. اگر قابلیت هدایت گرمایی عایق با حد تعیین شده ودمای محیط با24 درجه سانتی گراد که جدول برای آن تنظیم شده است،تفاوت داشته باشد،ارقام ضخامت باید با روش مهندسی مورد تایید تصحیح شود.
  7. اگر لوله در معرض یخ زدن باشد،ضخامت عایق باید با روش های مهندسی موردتایید تصحیح شود .

موارد عدم نیاز به عایق حرارتی:

در موارد زیر لازم نیست اطراف لوله ها عایق حرارتی استفاده شود:

  1. درلوله کشی داخلی دستگاه هایی که در کارخانه ی سازنده عایق شده باشند.
  2. برای هر سیستم لوله کشی که دمای سیال آن بین 12.8 تا 40 درجه سانتی گراد باشد.
  3. لوله هایی که عایق آنها با استفاده از سوخت های فسیلی یا انرژی الکتریکی،گرم یا سرد نشده باشد.
  4. اگر انتقال گرما از جدار بدون عایق لوله(از داخل لوله به خارج یا از خارج  به داخل لوله )مقدار کل انرژی مورد نیاز ساختمان را افزایش ندهد.

انواع عایق های حرارتی:

عایق های حرارتی مواد و مصالحی هستندکه مقاومت زیادی در برابر عبور گرما دارند.می توان بوسیله آنها تا انجا که ممکن است از انتقال حرارت محل گرم شده،لوله های حامل آب گرم،کانالهای هوای گرم ودستگاه هایی مثل دیگ،منابع تولید آب گرم مصرفی،دستگاه هوا ساز،پکیج و کوره ی هوای گرم به بیرون _که یک انتقال حرارت نا خواسته است_جلو گیری کرد،تا درمصرف سوخت صرفه جویی شود. رسیدن به این هدف با به کار بردن عایق های حرارتی ممکن می گردد.

  1. پشم شیشه:این ماده با وزش بخار آب بر روی الیاف تهیه می شود.جرم مخصوص آن بین 144-160کیلو گرم بر متر مکعب و حد اکثر درجه حرارت کارآن 150 درجه سانتی گراد است.
  2. پشم معدنی:این عایق با وزش بخار آب روی الیاف تهیه شده از سنگ آهک خاک رس دار گداخته ویا از ذوب آهن تهیه می شود.برای عایق کاری دمای پایین پشم معدنی به وسیله یک ورقه کاغذ قیر اندود پوشیده می شود.برای دمای بالا  از پشم معدنی مجهز به آلومینیوم و یا ورقه گالوانیزه استفاده می شود.بیشترین کاربرد پشم معدنی در عایق کاری ساختمان ها،دیگ ها،کوره ها و منابع تولید آب گرم مصرفی است.حد درجه حرارت پیشنهادی به کار گیری این عایق 550درجه سانتیگراد است که البته این میزان،به جنس مواد به کاربرده شده درپشم معدنی بستگی دارد.
  3. پشم سنگ:این عایق از سنگ های طبیعی سیلیس دار ساخته می شود.پشم سنگ از عبور الیاف سنگ مذاب از میان بخار آب و یا هوای گرم ساخته می شود.دمای حد کار برد آن 850 درجه سانتی گراد است.کاربرد پشم سنگ مانند پشم معدنی است.

عملکرد پلیمر ها بعنوان عایق حرارتی جدید ساختمان ها:

فوم های حاصل فرآیند انبساط پلیمر ها توسط مواد فوم ساز واز طریق ایجاد گاز در بسته پلیمراست که محصول این فر ایند بصورت بلوک،صفحه یا فیلم های سبک،سلولی و منعطف یا سخت بوده ودر نتیجه در مقابل رطوبت مقاوم هستند.فوم های پلیمری مصرفی در ساختمان ها بدون مواد تاخیر دهنده شعله بوده ودرنتیجه در برابر آتش مقاوم نیستند.بسیاری از پلیمر ها قابلیت تبدیل به فوم و مواد سبک سلولی را دارند اما دراین میان بیشتر از یورتان ها،پلی اتیلن ترفتالات و پلی استایرین بصورت عایق های حرارتی استفاده می گردد.عایق های فوم پلی استایرین در اندازه وضخامت وگونه های مختلف با خصوصیات سطحی متفاوت و متناسب با محل مصرف تولید می گردد.فوم های پلی یورتان بعنوان بخش مرکزی دیوار های مرکب عایق ویا بصورت عایق پاششی بر روی دیوار ها اعمال می گردند.خواص فیزیکی ومکانیکی فوم های عایق مانند  انعطاف پذیری وخواص حرارتی به نوع پلیمر پایه ومقدار و اندازه وتوزیع سلول ها در بستر پلیمربستگی دارد. فوم های پلیمری به دو روش فیزیکی وشیمیایی ایجاد می شوند،که بر اساس نوع ومکانیزم ایجاد سلول در بستر پلیمری دسته بندی می شوند.در گونه جدیدی از عایق فوم پلی استایرین،از ذرات گرافیت به عنوان پر کننده استفاده شده است.این عایق پر شده با مکانیزم جذاب امواج زیر قرمز موجب جلوگیری از نفوذ حرارت خورشید از سطح خارجی به داخل دیوار شده ودر مقایسه با فوم پلی استایرین معمولی با ضخامت 20 درصد کمتر،همان کارایی را خواهد داشت.گونه ای دیگر از فوم پلی استایرین سخت به دو روش اکستروژنی تولید شده وعلاوه بر استفاده بصورت عایق ساختمان در مهندسی سازه و حمل و نقل هم استفاده می گردد.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

ویژگی ها وموارد استفاده مصالح و اثر بخشی آن در برودت بنا

 ویژگی ها وموارد استفاده مصالح و اثر بخشی آن در برودت بنا

یکی از مهمترین عوامل در راحتی مناسب برای زندگی و کار انسان ایجاد حرارت لازم ومطبوع در زمستان وبرودت وتهویه لازم در تابستان است.

موقعیت یک ساختمان باید طوری باشد که از نور خورشید نهایت استفاده شود. جهت شمالی از جنوبی خنک تر است زیرا سایه براین جهت افکنده می شود ولی جهت جنوبی به طور دایم در معرض تابش نور خورشید قرار دارد به جهت اختلاف زاویه تابش خورشید در تابستان وزمستان در طرح ساختمان پیش آمدگی بام باید طوری طرح گردد که در تابستان ایجاد سایه نموده و در زمستان اجازه ورود نور به داخل خانه را بدهد.

استفاده از عوامل طبیعی برای ایجاد محیط مناسب وهوای مطبوع در ساختمان همیشه بهترین راه بوده وهست واز این رو بشر از دیرباز همیشه به فکر تغییر درجه حرارت محیط و مطبوع نمودن آن بوده است  چنانچه حفر سردآبها و استفاده ازحوضخانه ها ساختن بادگیرها و زیر زمین های خنک در مناطق گرم موید این نظریه است و نیز استفاده از عایق، تهویه،  پیش آمدگی بام، درزگیری وقرار دادن صحیح موقعیت ساختمان نسبت به خورشید کمک موثری به گرم کردن و یا خنک کردن ساختمان می باشد.

شناخت مصالح پر کاربرددر صنعت ساختمان وآگاهی از خواص آن ها ،ظرفیت حرارتی مصالح، عایق بودن آن ها و … کمک شایانی در ایجاد محیط مناسب وهوای مطبوع دربنا می نماید.در زیر به توضیح مصالح و خواص آن ها اشاره نموده ایم.

مواد ومصالح ساختمان:

1- گچ

2- آهک

3- سنگ

4- سیمان

5- بتن

6- شیشه

7- چوب

8- آجر

9- فلزات

10- پلاستیک

11- بلوک سفالی

1- گچ:

از مصالح ساختمانی است، که در طی سالیان دراز در ساختمان سازی و ازابتدایی ترین مرحله(مشخص کردن محدوده زمین)تا انتهایی ترین مرحله ساخت(گچ وخاک) در ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد.

ویژگی ها وموارد استفاده گچ:

سقف کاذب،مقاوم در برابر زلزله،کاهش وزن کلی ساختمان بر روی فونداسیون وسازه،اقتصادی بودن،سرعت درساخت ونصب،امکان کاربر روی آن،قابلیت ترمیم وتعویض،عایق حرارت وصوت(60 تا70درصد ارتعاشات را به خود جذب می کند) ورطوبت،مقاوم دربرابر آتش تا180درجه،وجود قطعات پیش ساخته،دربرابر ضربه وفشارمقاوم است وبه عنوان سقف کاذب نیزاستفاده می شود.

2- آهک:

جسمی سفید رنگ است که برای ساخت ملات استفاده می شود.

ویژگی ها وموارد استفاده آهک:

قدرت چسبندگی بالاملات آهکی،آجرماسه آهکی،تثبیت خاک وشن در پی سازی.

3- سنگ:

یکی از عناصر طبیعت است و در هیچ دوره ای اهمیت خود را از دست نداده است.

ویژگی ها وموارد استفاده سنگ:

مقاومت در مقابل سایش، نیروهای فشاری وعوامل جوی.

کاربرد آن نماسازی،ساخت دیوار، کف سازی می باشد.

4- سیمان:

 سیمان فرآورده ای است شیمیایی که در نتیجه ی ترکیب با آب به دست می آید وسفت وسخت می شود که محصول حاصله در مقابل آب ورطوبت بادوام ومقاوم است.

ویژگی ها وموارد استفاده سیمان:

مقاوم در برابر رطوبت وآب،قدرت وکارآیی زیاد.

استفاده در ملات های سیمانی،ساخت انواع بتن و….

5- بتن:

به جسم ترکیبی گفته می شود که پس ازمخلوط چند عنصرباهم جسم یک پارچه ومقاومی به نام بتن بوجود می آید.

ویژگی ها وموارد استفاده بتن:

سرعت دراجرا،مقاومت بالا در برابر زلزله وفشار وآتش سوزی،فرم پذیری پیش از سفت شدن.

درسازه و نما کاربرد دارد.

6-شیشه:

جسمی است بی رنگ سخت،شکننده ودرمکانهای مختلف وبرای کاربردهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد وبرای گذراندن نور و حفظ زیستگاه از اثرهای جوی بویژه برف وباران،کم وزیاد شدن دما مصرف می شود.

ویژگی ها وموارد استفاده شیشه:

عبورنور،حفظ دمای محیط وزیبا سازی،جذابیت وزیبایی.

مورد استفاده ی آن:شیشه پنجره،لوله شیشه ای،بلون های شیشه ای،پشم شیشه وشیشه اسفنجی.

7- چوب:

چوب هم چون دیگر عناصر ساختمان در بعضی ازنواحی به وفور یافت می شود.به همین دلیل درساختمان سازی مورد استفاده قرار می گیرد.

ویژگی ها وموارد استفاده چوب:

عایق در برابر جریان الکتریسیته،مقاومت وهدایت صوت(آکوستیک).

چوب هم چون گچ از ابتدایی ترین مرحله کار(شمع زدن)تا انتهایی ترین مرحله کار(نصب درهای ساختمان) مورد استفاده قرار می گیرد.

8- آجر:

از قدیمی ترین مصالح ساختمانی است که قدمت استفاده از آن به10هزار سال پیش می رسد.

ویژگی ها وموارد استفاده آجر:

ارزان قیمت،تنوع محصول،فراوانی محصول وکاربردهای متنوع.

درساخت دیوارهای داخلی وخارجی، نما،بعضی ازپی سازی ها.

9- فلزات:

استفاده از فلزات وآهن آلات به ماقبل تاریخ باز می گردد.

ویژگی ها وموارد استفاده فلزات:

مقاوم در برابر ضربه، فشار،زلزله،دما.

اسکلت بنا،فونداسیون،ستونها وسقف،درها وپنجره ها.

10– پلاستیک:

از جمله عناصر ساختمانی است که احتیاج فوری به کاهش انرژی چه برای گرما چه برای سرما موجب شده تا در ساختمان از این ماده و مشتقات آن استفاده شود.

 ویژگی ها وموارد استفاده پلاستیک:

اطمینان از اقتصادی بودن پروژه،عایق در برابر حرارت،مقاومت در مقابل الکتریسیته، آسانی نصب واتصال،طول عمر زیاد،وزن سبک.

در لوله کشی ،برق کشی، زوار پنجره ها کاربرد دارد.

11– بلوک:

از جمله مصالح ساختمانی است که در ساخت سقف ودیوارها مورداستفاده قرار می گیرد.

ویژگی ها وموارد استفاده بلوک:

عایق حرارتی وصوتی ورطوبتی،مقرون به صرفه،سبک، حمل واتصال آسان.

ساخت سقف ودیوارها.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو