گل تفتان،معماری با عناصر چهار گانه طبيعت،نادر خلیلی و روش گل تفتان

معماری با عناصر چهار گانه طبيعت،نادر خلیلی و روش گل تفتان

انسان مدرن پس از سالها دويدن و به جلو رفتن در معماری و استفاده از انواع و اقسام مصالح گوناگون صنعتی به معماری اصیل كه همان معماری عناصر چهار گانه طبيعت است،در حال بازگشتن است و اين بار بناهای خاكی معاصر چه از نظر زيبايی شناختی و چه از نظر اقتصادی کامل می باشد،به طوری كه حتی شركتهايی كه با تكنيك های صحيح معماری و طراحی خاكی آشنايی ندارند،از نظر زیبایی شناختی  سعی می كنند كه يك خانه معمولی بتنی را طوری بسازندكه شبيه يك معماری خاكی بنظر برسد.

خاك يكی از با صرفه ترين مصالح در جهان مي باشد.تقريبا 33% از جمعيت جهان بسته به ميزان در دسترس بودن خاك و قابليت استفاده از آن در خانه های گلی زندگی می كنند. از خاك به 3 روش استفاده می شود:

  1. در تهيه مصالح ساختمانی مثل آجر و بلوكهای سيمانی.
  2.  پاشيدن خاك به داخل قالب و بر هم فشردن آن و تبديل شدن به ديوار های يكپارچه قوی عمليات پرس در مراحل مختلف معروف به L.H.F.T.
  3.  استفاده از خاك در تركيب با مواد ديگر مثل تركه های چوبی و اندود های متناوب.

معماری خاكی با روش اجرای سنتی دارای لبه ها ی نرم و ديواره های ضخيم است،كه در تقابل با گرايش های معماری معاصر قرار می گيرد،كه به دنبال فضای يك گروه توده كمتری است.

 

دلايلی كه باعث استفاده از خاك می شود: خاك حاصل از عمليات ساختمانی،در حين اجرای ويژه در تهيه ملات و …استفاده می شود، اين خود صرفه جويی است.به علاوه خاك محيط زيست را آلوده نمی سازد و نياز به مقادير زيادی انرژی برای توليد نداردو هم اينكه نياز به شرايط خاصی برای نگهداری پس از اجرا ندارد. خاك پس از تخريب بنا بدون ايجاد مشكلات زيست محيطی به طبيعت باز می گردد و جذب زمين می شود،از آن گذشته چينه های گلی (ديوارهای گلی) عايق های خوبی هستند كه باعث كاهش مصرف در سرمايش و گرمايش می گردد. با توجه به اين موارد در كشورهای مختلف درصد استفاده از اين ماده همراه با تخفيفات  موجود بر آن،به طور مثال وزارت مسكن فرانسه در سال 1986 از معمارانی چون جوردا و پرودين برای طراحی خط مشی تازه ای دعوت به عمل می آورد،كه تكنيك ها و تستهای معماری مدرن و خاكی را تعليق كرده و آن ها را به يك واحد منسجم تبديل می كند كه نتيجه اين كار بنا های مستحكم با خاك كوبيده،ديواره های خاكی با قابهای چوبی معماری آجری و خاكی و نيز برج های 5 طبقه خاكی بود كه با قاطعيت در محيط ايستادند.

ساختمانهای خاکی معاصر به نوعی با معماری بومی کشورهای در حال توسعه آمیخته است. معماران مدرنی همچون جوردا،پرودین،مایک رینولدز،نادر خلیلی،رابرت وینت و گلن مرکات نیز این ماده را به عنوان مناسبترین ماده ساختمانی پذیرفته و آن را در پروژه های معاصر خود بکار می برند و به این ماده معنای دیگری داده اند. جالب توجه است که در آمریکای شمالی و استرالیا نیز، استفاده از خاک به عنوان یک ماده صنعتی برای ساختمان سازی پذیرفته شده است.

در کالیفرنیا،نادر خلیلی،یک معمار ایرانی الاصل، معماری سرامیکی کشورش را به این ایالت زلزله خیز انتقال داده است.او گنبدهایی از خاک می سازد و بعد آنها را می پزد بطوریکه اجزای آنها مانندسرامیک با یکدیگر ترکیب می شوند.

ثابت شده است که این ساختمانها ضد زلزله هستند و دولت از آنها برای پناهگاه هااستفاده می کند.حتی Nasa درحال اجرای پروژه هایی است که بتواند این تکنیک را در کره ماه اجرا کند. آنها قصد دارند گنبدهایی از جنس خاک ماه بسازند و این سازه را با انرژی خورشیدی گداخته کنند،که نتیجه کار یک راه حل بسیار مقرون به صرفه و ابتکاری برای سایتی است که مواد ساختمانی را نمی توان به آنجا منتقل کرد .

نادر خليلي اين سازه های گنبدی را از خشتهای پخته شده ساخته است كه حاصل كار يك محصول يكپارچه است. اين تكنيك به نام گل تفتان معروف است.اين كلمه يك واژه  ايرانی است،كه به معماری سراميكی ايرانی معنی می بخشد.لازم به ذكر است اين گونه بناها در دو زلزله كه در سال 1992 در كاليفرنيا به صورت متوالی اتفاق افتاد كمترين صدمه را ديدند.

پروفسور نادرخليلی يك مهندس معمار ايرانی است.طرح های ابتكاری وی برای ساخت سازه های مسكونی ماه و مريخ موردتوجه پژوهشگران ناسا قرار گرفته است. وی از بيست سال پيش در زمينه طراحی و احداث واحدهای مسكونی در كره ماه و مريخ فعاليت دارد. او طرح هايی پيشنهادكرده كه نمونه هايي از آن در مناطق بيابانی آمريكا نيز ساخته شده است.

طرح خليلي در سال 83 برنده جايزه معتبر معماری بنياد آغاخان شد و طرح پيشنهادی او برای ساخت و ساز در كره ماه با استفاده از عناصر اربعه آب،خاك و آتش سبب شد تا اين معمار ايرانی به عنوان يكی از 7 فرد طراح برتر ناسا با عنوان «عجايب هفت گانه عصر حاضر » انتخاب شود.

نظرنادر خليلی پايه گذار تكنيك خاك و آتش در تبيين شرايط خاص ماه و مريخ و ويژگی های معماری در اين محيط:مهمترين تفاوت ماه و مريخ با نواحی كويری زمين اين  است كه در آنجا نه تنها آب كه حتي آتش نيز وجود ندارد. طرح پيشنهادی وی برای ساختمان سازی در كرات ديگر كه از معماری سنتی مناطق كويری ايران الهام گرفته شده از الگوهای ابرخشت و سازه های خشتیگل تفتان (Geltaftan) پيروی می كند كه برای احداث ساختمان های مستحكم در مناطق كويری زمين پيشنهاد كرده است.اين نوع بنا ها را تا سه طبقه نيز می توان ساخت. 

 

روش «گل تفتان» روشی است كه در آن خانه های خشتی و گلی طاق و گنبد دار كه ميليون ها نمونه از آن در ايران وجود دارند، از داخل به وسيله آتش گداخته می شوند. خليلی از چند سال پيش از اين روش ابداعی در موسسه خود(موسسه هنر و معماري خاك كاليفرنيا) استفاده می كند،كه خانه های ساخته شده به اين روش به «خانه های سراميكی» مشهورند.خليلی درباره منبع تامين آتش مورد نياز برای ساخت اين سازه ها در ماه و مريخ ميگويد:برای تامين حرارت مورد نياز می توان نور خورشيد را از طريق ذره بين هايی در محل های مورد نظر متمركز كرد.از آنجا كه خاك آن مناطق ماهيت شيشه ای دارد، ديواره گنبدهای ساخته شده بسيار زودتر از زمين ذوب می شوند. روش ديگر كه حتی نيازی به ساخت خشت های گلی ندارد،استفاده از ابرخشت است. در اين سيستم كه حاصل ۲۳ سال تحقيق و تجربه برای ابداع ساده ترين و سريع ترين و ارزان ترين روش احداث بناست به جای خشت های گلی از كيسه هايی كه حدود ۳۰ متر طول و ۴۰ سانتی متر عرض دارند، استفاده می شود و البته مصالح استاندارد هستند،كيسه در محل پرشده و بعد كوبيده می گردد تا كاملا فشرده شود. بدون نياز به پی، لايه های كيسه را روی هم قرار داده و بين آنها يك يا دو يا سه رديف سيم خاردار قرار می دهيم، به همان درازا، و به همين شكل ديوار بالا می رود. در حالت گنبدی، كيسه های فتيله ای شكل را به صورت مداوم و حلقوی ادامه می دهيم به ترتيبی كه رفته رفته دواير كوچك تر می شوند و درست مثل قديم گنيد های تخم مرغی ساخته می شوند. در حقيقت كيسه شن و سيم خاردار كه مصالحی جنگی و مصالح اصلی اين روش نيز هستند در اكثر جا ها وجود دارند، برای زمان صلح استفاده می شوند.

اين كيسه ها كه داخل آنها با خاك پر می شود به صورت لايه لايه بر روي يكديگر قرار می گيرند و به وسيله رديف هايی از سيم خاردار كه به صورت كمربندی هايی آنها را در بر مي گيرد به يكديگر متصل می شوند. به اين ترتيب، گنبدی تخم مرغی ساخته می شود كه بيش از ۹۰ درصد آن از مصالح محلی است. مصالح خشتی و گنبدی در برابر فشار، مقاومت زيادی دارند و در مقابل رانش يا تنش است كه فرو می ريزند و در اين سيستم، سيم خاردار ها در لايه های مختلف، عمل مقاوم سازی را در برابر كشش ايجاد می كنند، حتی بسيار بيشتر از آرماتور در بتون و به هر شكلی كه بتوانيم سيم خاردار را شكل دهيم، اين بنا ها هم می توانند به همان فرم،شكل بگيرند و البته درشكل های هندسی كامل.گل تفتان مقاومت قابل توجهی دارد.

يك طاق، در اصل يك صفحه دو منحنی است و اين يعنی مقاوم ترين فرمی كه در طبيعت وجود دارد. با توجه به سنگينی و مشكلات انتقال سيم های خاردار به فضا می توان در ساخت و تثبيت اين سازه های گنبدی از كيسه های چسبان ويژه استفاده كرد.با توجه به اين كه در ماه و مريخ با پديده هايی نظير زلزله يا توفان شديد مواجه نيستيم،اين سازه ها با روش  گل تفتان از استحكام و پايداری بسيار خوبی برخوردارند، البته اين ساختمان های تخم مرغی به دليل ساختار و شكل خاصشان، سازه هايی اصولا مقاومند و روش گل تفتان بر مقاومت آن می افزاید، كه می توانند به عنوان بناهای پايدار درمقابل زلزله به كار روند.

مزيت ديگر اين طرح ها كه از معماری مناطق كويری ايران اقتباس شده، توجه به عنصر سايه می باشد،كه با توجه به آفتاب داغ مريخ از اهميت فوق العاده ای برخوردار است. مهمترين ويژگی اين طرح استفاده از حداقل مصالح در آنهاست كه به دليل هزينه های بسيار سنگين انتقال هر كيلوگرم بار به فضا مولفه ای بسيار تعيين كننده است.

 

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

مبله کردن،یک روند تکاملی

مبله کردن خانه ی شما:

مبله کردن خانه یک روند تکاملی است.اگرچه شما ممکن است خواب ساختن خانه خود و آن هم به طور همیشگی را ببینید، ولی در واقع شما احتمالاً آن چه را برای خانه خود می خرید،برای زندگی خود می‌خریدوچرا نه ! شما و خانواده تان هر لحظه در حال تغییرید و خانه ی شما با شما تغییر می کند. حتی اگر خانه شما کاملا مبله باشد و نیاز به مبله کردن نداشته باشد، عاقلانه این است که هر چند یک بار،بررسی کنید و ببینید آن چه دارید واقعا نیاز های شما را تامین می‌کند یا نه.

 برنامه ریزی خرید ها:

مبلمانی که بیشتر دوست خواهید داشت و عمر طولانی تری نزد شما خواهد داشت با در نظر گرفتن  چندچیز انتخاب می شوند:

  1. خانواده شما
  2. شیوه ی زیست شما
  3. سلیقه ی شما

 

    1. خانواده شما:

شمار خانواده و ترکیب آن، تاثیر زیادی بر نحوه ی مبله کردن شما دارد. خانواده ها نیاز های اساسی مشخصی دارند، محلی برای خوابیدن، انبارو محلی برای خوردن. تا وقتی این نیازهای اساسی تامین نشده اند پرداختن به مسائل تزیینی،در واقع نمی شود.

    2. شیوه ی زیست شما:

شیوه ی زیست و نه عادت، باید در اولویت های شما نقش مهمی ایفا کند. مثلا  اگرشما از مهمانی دادن خوشتان نمی آید هزاران تومان صرف سری ناهار خوری نکنید. به جای آن،مبلمانی را انتخاب کنید که از مکان وپول خود بهترین استفاده را کرده باشید. مبلمان دو کاره مثل میز قهوه خوری که ارتفاع آن را می توان برای ناهار خوردن زیادی کردو میز رادیو وتلویزیون که یک تختخواب تاشو را در خود پنهان کند، اغلب حل کننده ی مشکل شما و نیزاقتصادی هستند. ممکن است مجبور باشید ساخت آنها را سفارش بدهید ولی به معطلی آن می ارزد. شما خانواده خود را خانواده ای رسمی توصیف می‌کنید؟یا خانواده ای که زیاد رسمی رفتار نمی کنند؟مدت زیادی را در خانه می گذرانید یا بیشتر ایام رئز در بیرون هستید؟ چه سرگرمی شخصی دارید؟ تمامی این عوامل در تعیین مبلمان مورد نیاز شما نقش دارند.

   3.سلیقه ی شما:

گاهی تعریف کردن سلیقه های شخصی مشکل است. اگر شما درباره آنچه دوست داریداطمینان ندارید، با نگاه کردن به اطراف خود شروع کنید، آنچه بیشتر موجب خشنودی شما است،چیزهای زیادی درباره شما و سلیقه شما به شما خواهد گفت.عکس هایی را که در مجلات از چیدمان اتاق و اجزای مبلمان،چاپ شده است و شما دوست دارید، نگهداری کنید. به اتاق هایی که دوست داشته اید فکر کنید وچیزهایی از آن اتاق ها را که مورد علاقه شماست، تجزیه و تحلیل کنید. اگرمتوجه شدیدکه بین چند “منظره” دو دل هستید، عکس های آنها را چند روز به دیوار بزنید، زمان،به روشن شدن تمایل شما کمک خواهد کرد.

وقتی نیازهای خود را ارزیابی و اولویت های خود را مشخص کردید، آماده خرید شوید. به یاد داشته باشید که لازم نیست تمام اجزای مبلمانی که دارید نو باشد: مبل های آنتیک، دست دوم و صنایع دستی می توانند به زیبایی خانه بیافزایند. همچنین،از مخلوط کردن سبک ها در مبله کردن نترسید. فقط در نظر داشته باشید که وقتی عناصر، غیر متجانس هستند باید یک حالت وحدت بخش (رسمی و غیررسمی، هنرمندانه یا راحت)وجود داشته باشد.

چند ملاحظه عملی دیگر عبارت است از:

آیا مناسب است و جا می گیرد؟

هرگزیک تکه مبلمان بزرگ را بدون آگاهی از اینکه در کجای خانه قرار خواهد گرفت، نخرید. در حالی که اندازه های کف اتاق را دارید و به یک متر و نمونه هایی از رنگ دیوارها و پرده ها مجهز هستید خرید کنید.

 آیا استطاعت مالی این خرید را دارید؟

قبل از خرید مشخص کنید  استطاعت چه مقدار خرج کردن را دارید و بر روی تصمیم خود استوار بمانید. حس نکنید که لازم است یک باره مبلی با کیفیت عالی بخرید. اگر علاقه مند باشید با آرامش و صبوری می توانید دارای مبلمانی باب میل خود شوید. حال که استطاعت مالی خرید تکه های مخصوصی از مبلمان را مورد علاقه تان را دارید، از تکه های ارزان تر شروع کنید.

 دوام خواهد داشت؟

پول خود را برای خرید مبلمانی که بد ساخته شده است و ظرف  یکی دو سال، فرسوده یا زشت می‌شود، هدرندهید. مطالبی که به ارزیابی کیفیت کمک می‌کنددر پست های بعدی ارائه خواهد شد.

 

کار کردن با طراحان

خدمات طراح داخلی حرفه ای صرفاً برای کسانی که بودجه زیادی دارند نیست. یک طراح خوب غالبا می تواند به شما کمک کند که با منابع محدود، بیشترین ارزش را به دست آورید و به شما کمک می‌کند از اشتباهاتی که گران تمام می شود اجتناب کنید. طراح داخلی می‌تواند در مورد آرایش چیدمان مبلمان، و استفاده عاقلانه از فضا، شما را راهنمایی کند. اگر قادر هستید پول زیادی خرج کنید، طراح می تواند شما را به مبلمان مرغوب با طراحی مناسب که منحصراً از طریق طراحان فروخته می‌شوند، راهنمایی کند. طراحان داخلی ممکن است از شما ساعتی مزد بگیرند یا خدمات خود را از طریق اضافه کردن برقیمت مبلمانی جبران کنند که برای شما در عمده فروشی می خرند.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

منابع:

کتاب ده کتاب معماری

کتاب چهل کلید معماری داخلیخانه

کتاب طراحی داخلی

 

 

كاروانسرا ،كاربات، ساباط، رباط

كاروانسرا :ساختمان بزرگی با اتاقهای فراوان برای آسايش و آرامش مسافران بر سر شاهراه ها و راه های ميان شهری می باشد.

كاربات(كربات):ساختمانی شبيه كاروانسرا با چندين اتاق و پاياب و… از روزگاران پيش از اسلام می باشد.

ساباط (سابات): روی هم رفته به آسايشگاه گفته مي شود و نيز ساختمان كوچك كنار جاده كه يك تخت گاه،يك آب انبار و گاه يك يا دو اتاق برای آسايش داردو نيز به اطاق های روی كوچه نيز گفته می شود.

کاروانسرا ،ساختمانی برای کاروان است وکاروان ازکاربان مشتق شده است،کاربان کسی است که از کاروان پاسداری می کند،یعنی هیاتی از تجار که به منظور محافظت دربرابر راهزنان متحد شده اند.سیمای استحکامی کاروانسرا که فقط دارای یک ورودی است و اطراف آن نیز با دیوارها و استحکاماتی بسته شده است به راحتی بیانگر این امر است. (نظر هلین براند)

رباط: پناهگاهی ميان راهی؛ رباط های كهن،ايستگاه های نگهبانی ساده ای بودند در كنار مرزها كه می توانستند پناهگاه گروهی از جنگاوران باشند.

رباط از ربط می آید به معنی بستن اسب که در واقع به مفهوم توقف کوتاه دارد و در صدر اسلام به پادگان های اسلامی در جنگ با کفار اتلاق می شد.

كاروانسرا های پيش از اسلام:

هرودت مورخ يونانی در كتاب پنجم خود از منزل گاههايی گفتگو می كند،كه توسط هخامنشيان بين شوش و سارد ساخته شده است.

اين مورخ از 111 بنای شبيه كاروانسرا (چاپارخانه) نام می برد،كه در طول حدود 2500 كيلو متر فاصله بين هخامنشی وسارد را می پيمود.

كاروانسرا های دوره اشكانی:

در دوره اشكانی همانند هخامنشی حمايت از راه وكاروانيان از اهميت زيادی برخوردار بود. متاسفانه مطالعات زيادی در اين دوره صورت نگرفته و هنوز كاملا روشن وشفاف نيست.

كاروانسرا در دوره ساسانی:

دوره ساسانی يكی از ادوار مهم تاريخي در تاريخ ايران می باشد.

به علت وضعيت خوب اقتصادی وقدرت سياسی به عنوان دومين قدرت بزرگ جهان ايجاد راه های ارتباطی و امنيت آنها از اعتبار ويژه ای برخوردار بود.

كاروانسرا ها عموما 4 ايوانی و با مصالح سنگ،آهك،گچ،خاك…

كاروانسرا های « ديرگچين»  در مسير جاده تهران به قم،رباط « انوشيروان» در مسير جاده سمنان به دامغان، كاروانسرا های دروازه گچ وكنار سياه در استان فارس.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

 

 

تقسیمات اقلیمی جهان و ایران

تقسیمات اقلیمی در جهان

در مورد تقسیم بندی اقلیمی نقاط مختلف جهان، روشهای گوناگونی پیشنهاد شده که از میان روش کوپن – دانشمند اتریشی- مورد قبول قرارگرفته است. کوپن براساس رشد ونمو انواع نباتات، پنج نوع اقلیم در مقیاس جهانی معرفی کرده است که عبارتند از:

  1. اقلیم بارانی استوایی : در این اقلیم فصل سرد وجود ندارد و معدل دمای هوا در سردترین ماه سال بیش از18 درجه سانتی گراد است.
  2. اقلیم گرم وخشک: در این مناطق، به دلیل آنکه میزان بارندگی سالانه  بخار آب مورد نیاز جهت رطوبت هوا را تامین نمی کند، هوا به طور کلی خشک است.
  3. اقلیم گرم-معتدل: معدل دمای هوای سردترین ماه سال در این مناطق بین 18 و3- درجه سانتی گراد ومعدل دمای هوا در گرمترین ماه سال بیش از 10 در جه سانتی گراد است. در این مناطق زمستان کوتاه است ولی ممکن است حدود یک ماه یا بیشتر زمین یخ بسته یا پوشیده از برف باشد.
  4. اقلیم سرد و برفی: در این افلیم معدل دمای هوا در گرمترین ماه سال بیش از 10 درجه ودر سردترین ماه سال کمتر از(3-) درجه سانتی گراد است. بارندگی در این مناطق معمولا به صورت برف است ودر طول چند ماه ازسال زمین پوشیده از برف ویخ است.
  5. اقلیم قطبی: در این اقلیم معدل دمای هوا در گرمترین ماه سال کمتر از 10 درجه سانتی گراد است. در این جا برخلاف اقلیم بارانی واستوایی فصل گرم وجود ندارد.

 تقسیمات اقلیمی در ایران

اصولا در بسیاری در مناطق جهان ،اقلیم بوسیله عرض جغرافیایی و اتفاع از سطح دریا مشخص می شود.ایران با قرار گرفتن بین 25 و 40 درجه عرض جغرافیایی شمالی،در منطقه گرم قرار دارد و از نظر ارتفاع نیز، فلات مرتفعی است که مجموع سطوحی از آن که ارتفاعشان از سطح دریا کمتر از 475متر است، درصد بسیار کمی از سطح کل کشور را تشکیل می دهند.

با وجود اینکه ایران دارای دو حوزه بزرگ آب(دریای خزر و خلیج فارس) است، بدلیل وجود رشته کوه های البرز و زاگرس و نحوه قرارگیری آنها، اثرات این دو حوزه محدود به نواحی بسیار نزدیک به آنها است و این حوزه ها، به ندرت اثری در تعدیل درجه حرارت قسمت های داخلی دارند.

بی تردید در کشوری کوهستانی مانند ایران ،هیچ گاه دو نقطه از نظر اقلیمی مانند یکدیگر نیستند.با این حال، بهترین روش برای دستیابی به پایه ای به منظور تعیین مناطق اقلیمی کشور، همان اصول کوپن است که ناگزیر باید از آن پیروی کرد.

بنابراین، تقسیمات اقلیمی چهار گانه ایران را که توسط دکتر حسن کنجی پیشنهاد شده نمی توان مورد استفاده قرار داد. وی تقسیم بندی کوپن را با کمی تغییر و با توجه به عوارض جغرافیایی کشور به شرح زیر پذیرفته است.

  1. اقلیم معتدل و مرطوب(سواحل جنوبی دریای خزر)
  2. اقلیم سرد (کوهستان های غربی)
  3. اقلیم گرم و خشک(فلات مرکزی)
  4. اقلیم گرم و مرطوب(سواحل جنوبی)

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

معماری سبز(معماری پایدار)

معماری سبز

معماری سبز یا معماری پایدار یکی از گرایش ها ورویکردهای نوین معماری است که در سال های اخیر مورد توجه عده زیادی از طراحان و معماران معاصر جهان قرار گرفته است. این معماری بر خاسته از مفاهیم توسعه پایدار میباشد که در پی سازگاری وهماهنگی با محیط زیست یکی از نیازهای اساسی بشر در جهان صنعتی کنونی است.

دلایل شکل گیری :

معماری سبز برخاسته از معماری پایدار و توسعه پایدار می باشد،که این نیز ناشی از نیاز انسان امروز در مقابل پیامدهای سوء جهان صنعتی ومصرفی عصر حاضر است.معماری و فن آوری میتوانند در تعامل تنگاتنگ با یکدیگر باشند.معماری”های تک” با منطق خشک تولید کلان واستفاده بی مهابا از تکنولوژی و تلفیق با کارکردگرائی شدید،منجربه محیط های خنثی و بی مصرف شد.حساسیت در برابر چنین وضعیتی روابط گسترده تر از جمله ساخت مکان،مصرف انرژی،شهر سازی و آگاهی زیست محیطی را بوجود آورد. بطوریکه امروزه اکوتک(تلفیق طبیعت با تکنولوژی)را در مقابل های تک قرار داده است.

کلیات و اهداف در معماری سبز:

الگوهای نادرست رفتاری محیط طبیعی را ویران می کند.در حالیکه ما برای دوره طولانی بقاء،طی نسل های آتی به آن وابسته ایم.طراحی سبز عملی است برای حل مشکلات که طی آن منابع طبیعی قبل،بعد و طی پروسه تولید و ساخت به کمترین حد آسیب می بیند.به علاوه درحفظ مصالح مفید بوده و قابل بازگشت به چرخه طبیعت باشند.

موضوعات مطرح در معماری سبز:

1.صرفه جوئی در انرژی
2.مسائل جهانی زیست محیطی
3.بهینه کردن پروسه تولید مصالح
4.بهره گیری از اصول معماری محلی
5.استفاده از فضای سبز برای کمک به حفاظت محیط زیست

Roof Garden و مزایای طراحی آن در بنا:

 

  1. باعث لطافت و تازگي هوا،مخصوصا در مناطق گرمسيری می شود.
  2. پوشش گياهی روی بام مانند يك عايق عمل می كند و بطور جدی در كاهش هزينه های مربوط يه وسايل گرمازا وسرمازایی منزل موثر است.

مثلا در يك روز گرم كه دماي هوا ۹۰  درجه فارنهایت است ، دماي يك سقف سياه رنگ (مثل آسفالت يا قير ) به f۱۹۰  می رسد . در حالی كه در همين شرايط دمای يك بام پوشيده شده با گياه تنها   f ۹۵است.

3. باغ بام تا حد زيادي از ريزش سقف بر اثر سيلاب و بارانهاي شديد جلوگيری می كند. چرا كه پوشش گياهی روی بام مانند اسفنج عمل كرده و آب را جذب می كند.

4. پوشش گياهی روی بام عايق صوتی بسيار خوبی است. مخصوصا در مناطق پرترافيك، حوالی ريل راه آهن و خطوط پرواز و همچنين مكان هايی كه در طبقات فوقانی نياز به سكوت و آرامش است … مثل كتابخانه و بيمارستان.

residence antilia در هند:

 

ساخت و ساز شروع شده است،با وجود مخالفت هائی از طرف کسانی که می گویند این طرح برای شهری که 65 درصد از ساکنان آن در ناحیه های فقیر نشین و پر جمعیت زندگی می کنند زیاد است.ساختمان ممکن است به خاطر گیج کنندگی،عجیب بودن و سبز بودن معماری آن موفق تلقی شود.

هتل سونگ جيانگ:

 

 

طراحی این بنا همچون آفرینشی دلنشین، معماری پویا را با طبیعت جاندار تلفیق کرده تا خیال پا به عرصه ی جهان واقع گذارد. طرح پیشنهادی ارائه شده توسط شرکت اتکینز می باشد و آن را می توان زیر شاخه ای از سبک های ارگانیک و اکوتک نامید. طرح مذکور ترکیبی فوق العاده جذاب و ناگسستنی را با محیط پیرامون خود برقرار کرده، ساختمان و سایت آن با هم ادغام شده،به گونه ای که ساختمان با عناصر کاملاً مدرن خود با طبیعت پیرامون ترکیب و شکلی واحد به خود گرفته. طرح تا حد زیادی کامل و بی نقص ارائه شده است. هتل در منطقه ی سونگ جیانگ قرار گرفته که یکی از مناطق گردشگری مهم چین به شمار می رود.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

رنگ در فنگ شویی

رنگ در فنگ شویی

صبحگاهان با مشاهده غنچه ای نوشکفته در باغ منزلتان، قلب شما سرشار از شادی و سرور می شود. سوسنی سفید با متانت روح شما را لمس می نماید. گل رزی سرخ با انرژی پرجوش و خروشش عشق و حرارت را برمی انگیزاند. چرا این احساسات برانگیخته می شوند؟ زیرا هر گلی رنگی متفاوت را منعکس می کند که طول موج آن به طرق گوناگون بر شما اثر می گذارد. فنگ شویی از این جادوی رنگ ها استفاده می کند تا زندگی شما را متحول سازد. فنگ شویی با استفاده از این انعکاسات رنگی تعادلی میان انرژی های یین و یانگ شما ایجاد می نماید تا با شخصیت و محیط پیرامونتان هماهنگی داشته باشد.
به انرژی یین همچون گیاهی در حال رشد فکر کنید که از زمین سر در برآورده است. از خاک برون می آید، به سمت بالا رشد و به سوی آسمان حرکت می کند. انرژی یین در حین حرکت به سوی آسمان پراکنده تر و پخش تر می شود زیرا که انرژیی منفعل است. انرژی های یین دارای عنصری رویاگونه در اطراف خود هستند. براساس باورهای فنگ شویی رنگ های آبی، سفید، سبز و ارغوانی دارای انرژی یین می باشند.
اگر محل کار شما با اشیایی به رنگ های رویاپردازانه و آفرینش گر پر شده است، ممکن است فنگ شویی شما را وادارد تا از تعداد آنها بکاهید و به جای آنها از رنگ هایی پرجنب و جوش تر استفاده نمایید. رنگ های فنگ شویی به شما کمک می نمایند تا روحیه کاری مناسب را به دست آورده و مشتاق فعالیت شوید.
هر نوع رابطه ای که شما با رنگ ها دارید به نوعی بیانگر شخصیت شما هستند. به همین دلیل است که رنگ ها در فنگ شویی نقشی معنی دار ایفا می نمایند. بسیار مهم است که دریابید چرا افزایش یا کاهش رنگ فنگ شویی خاصی در منزلتان به شما در رسیدن به اهدافی که در زندگی برای خود تعیین کرده اید کمک می کند.
اصول راهنمای رنگ های فنگ شویی باید با هدف حصول به تعادل پایه ریزی شود و نه افراط کاری. فرقی نمی کند که برای چه فضایی در حال انتخاب رنگ هستید، خانه، محل کار، باغ یا حتی ظاهر شخصیتان، ویژگی های ذکر شده برای رنگ های فنگ شویی در ادامه مبحث به شما بینشی جهت چگونگی استفاده از آنها را خواهد داد.
فنگ شویی و رنگ ها:
رنگ های یین براساس فنگ شویی رنگ های یین آنهایی هستند که آرامش و تندرستی را به ارمغان می آورند. رابطه میان فنگ شویی و رنگ ها را می توان با مطالعه توضیحاتی که درباره برخی از رنگ ها به عنوان نمونه در ذیل آمده است به طور بهتری درک کرد.
آبی: طبق نظر فنگ شویی رنگ آبی حاوی انرژی یین؛ آرام و تسلی بخش است. این رنگ در فنگ شویی اهمیتی خاص دارد زیرا در حین آرامش بخشی و درمان کنندگی منعکس کننده عشق می باشد. احساسی از صلح و اعتماد ایجاد می کند. از آنجا که آبی رنگ دریا و آسمان است فنگ شویی آنرا مرتبط با ماجرا و اکتشاف می داند. آبی سیر رنگ خرد و فرزانگی است.
سیاه: این رنگ در فنگ شویی سمبل پول و درآمد است. رنگی مناسب برای مشاغل خصوصا هنگامی که با فلز همراه شود. سیاه رنگ فنگ شویی برای حفاظت از احساسات و قدرت است.
ارغوانی: ارغوانی، رنگی که در انتهای طیف رنگ ها واقع شده است، بسیار مناسب درمان جسمی و روحی می باشد و فنگ شویی آنرا مرتبط با هوشیاری معنوی می داند.
سفید: در فنگ شویی رنگ سفید بیانگر توازن، اعتماد به نفس و معصومیت است. به دلیل برخورداری از انرژی یین، فنگ شویی عمدتا این رنگ را درترکیب با رنگ طلایی یا نقره ای برای ایجاد محیطی آرام به کار می برد.
سایر رنگ های یین در فنگ شویی عبارتند از صورتی و سبز. این رنگ ها نیز ویژگی مخصوص به خود را دارند که فنگ شویی از آنها در عمل استفاده می کند.
رنگ های یانگ براساس فنگ شویی رنگ های یانگ نشانگر آتش و چوب می باشند. فنگ شویی بر این باور است که این رنگ ها برای شما شور و شوق همراه با انرژی مثبت لازم برای انجام کار و انگیزمند شدن را به ارمغان می آورند. توضیحاتی برای برخی از رنگ های یانگ در پایین آورده شده است تا شما بتوانید به شیوه ای بهتر و در مکانی مناسب از آنها بهره جویید.
زرد: زرد در فنگ شویی به اندازه سرخ خوش یمن است. نشانه ای از تشعشع آفتاب، گرما، حرکت، سرزندگی و صمیمیت می باشد. با اینهمه، به نقل از یکی از مشاوران به نام فنگ شویی قرار گرفتن در معرض میزان زیادی از زرد درخشان می تواند باعث ایجاد حالت تشویش و اضطراب شود.
نارنجی: این رنگ با دربرداشتن انرژی یانگ برای قدرت بخشی و بالا بردن میزان تمرکز کاربری بسیار دارد. می توانید هنگامی که چشمه خلاقیتان به خشکی رو می رود از جادوی آن استفاده کنید. رنگ نارنجی در فنگ شویی جهت به وجود آوردن حس هدفمندی به کار می رود. نارنجی رنگ سازماندهی است.
سایر رنگ های یانگ در فنگ شویی عبارتند از بژ، قهوه ای، سرخ، قفایی، آلبالویی، بنفش و طلایی. هر رنگی خصوصیاتی چون پول، شانس یا روابط عاشقانه را به همراه دارد. می توان از این رنگ ها در ترکیبات گوناگون با عناصر فنگ شویی جهت ایجاد تعادل چی در خانه یا محل کار استفاده نمود.
رنگ ها و فنگ شویی رابطه مستقیمی با جهت قرار گرفتن خانه شما دارند. فنگ شویی رنگ های مختلفی را برای رنگ آمیزی روبنای منزلتان تعریف می کند. رنگ های بیرونی خانه می توانند برای هماهنگ سازی یا بهسازی وضع بنیادی خانه به کار روند.
به طور مثال، اگر خانه شما جنوبی است، رنگ بیرونی آنرا سفید، خاکستری یا آبی کنید تا جریان چی در خانه تان فزونی یابد. برای خانه های رو به شرق رنگ هایی با رنگ مایه خاکی یا فلزی بسیار بیشتر می توانند جاذب انرژی مثبت باشند.
به خاطر داشته باشید که گشودن قلبتان در برابر گیتی بسیار از دانش بر رنگ های فنگ شویی با ارزش تر است. در نهایت این قلب شماست که انرژی درمان بخش را در محیط زندگی و خانه تان به جریان می اندازد.

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

ساخت و ساز پایدار

ساخت و ساز پایدار:

ساخت و ساز پایدار این چنین تعریف شده است: «مدیریت یك محیط پاك و سالم براساس بهره‌برداری مؤثر از منابع طبیعی و اصول اكولوژیكی» هدف از طراحی ساختمان های پایدار کاهش آسیب آن ها بر محیط،منابع انرژی و طبیعت است،كه شامل قوانین زیر می‌باشد:

  1. كاهش مصرف منابع غیر قابل تجدید.
  2. توسعه محیط طبیعی.
  3. حذف یا كاهش مصرف مواد سمی و یا آسیب رسان بر طبیعت در صنعت ساختمان‌سازی.

بطور خلاصه ساختمان پایدار را می‌توان این چنین تعریف نمودد: “ساختمانی كه كمترین ناسازگاری و مغایرت را با محیط طبیعی پیرامون خود و در پهنه وسیع‌تر با منطقه و جهان دارد.”
اهداف کلی ساختمانهای پایدار:

  1. بهره برداری مناسب  از منابع و انرژی
  2. مطابقت با محیط
  3. جلوگیری از آلودگی هوا

اصول توسعه ساخت و ساز پایدار:     

  1. استفاده پایدار از منابع زیستی
  2. استفاده از منابع تجدید ناپذیر
  3. کابرد معقول از چوب(به عنوان یک منبع تجدید ناپذیر)
  4. حفاظت از تنوع زیستی

طراحی پایدار و اصول اولیه آن:

  1. درک محیط
  2. ارتباط با طبیعت
  3. درک تاثیرات محیطی
  4. روند مشارکتی طراحی
  5. درک مردم
  6. هماهنگ با محیط

معماران نهضت معماری پایدار:

پیشینه ی معماری پایدار و نهضت حفظ محیط زیست به قرن نوزدهم بر می گردد.پیشگامان نهضت معماری پایدار: جان راسکین،ویلیام موریس اند.

اصول این معماری توجه به محیط زیست از طریق حفظ انرژی،کاهش استفاده از مصالح جدید ساختمانی،هماهنگی ساختمان با اقلیم،هماهنگی بنا با سایت مورد نظر،برآوردن نیازهای ساکنین و …می باشد.

معماران معاصر در عرصه معماری پایدار:

  1. نادر خلیلی (ایرانی)
  2. حسن فتحی (مصری)
  3. نورمن فاستر (انگلیسی)
  4. یان کاپلیکی (جمهوری چک)
  5. کنت یینگ  (مالایی )

مقایسه ی دیدگاه های نورمن فاستر،یان کاپلیکی وکنت یینگ:

معتقدبه بیشتر کار کردن و استفاده کردن از کمترین امکانات است.عنوان می نماید که باید به جای استفاده از منابع مکانیکی،از منابع سوختی روبه زوال و تجدیدشونده استفاده شود.

وی معتقد است که ساختمان باید از حداقل انرژی استفاده کند،یا انرژی را از سوخت های تجدیدشونده مثل روغن گیاهی و خورشید بدست آورد. بناها با توجه به سنت های بومی مناطق ساخته شوند؛ بطور مثال، برای ساخت بنا در مناطقی که چوب زیاد است از الوار بیشتر استفاده شود .

  • یان کاپلیکی:

معتقد است که بیشتر از 80 درصد انرژی می تواند توسط ساختمان ها تامین شود.بطور مثال، ممکن است انرژی در ساعت هایی از شب به شبکه الکتریسیته ساختمان بازگردانده شود.توجه به انرژی در سازه ی ساختمان نیز از ایده های وی است.او معتقد است که هنوز هیچ ساختمان سبز حقیقی ساخته نشده است.کاپلیکی از خانه ی موریانه ها یاد می کند،که دارای دولایه تهویه ی طبیعی و روشنایی است و هنوز درساخت بشر نمونه ی مشابه آن یافت نشده است.

  • کنت یینگ:

معتقد است که سازندگان باید مصالح ساختمانی را با کمترین انرژی مصرف کنند، بطوریکه کمترین فضا را هم اشغال نمایند.او معتقد به فشرده کردن لایه ها در سیستم های طبیعی، با کمترین تماس تخریبی است.او میگوید” در سیستم های ساختمانی باید از اکوسیستم الهام گرفته شده از طبیعت پیروی کرد .”

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

 

 

طراحی خانه اکولوژیک ،مسابقه دانشجویی دانشگاه آکسفورد

 طراحی خانه اکولوژیک ،مسابقه دانشجویی دانشگاه آکسفورد

  • مسابقه طراحی خانه اکولوژیک ،دانشگاه آكسفورد

علی سوداگران،برنده رتبه چهارم                 

تأسيسات:حسين چيذری

مدلسازی سه بعدی:سينا عبدالهی

گرافيك:اشكان شفاعتی

مساحت:1800 مترمربع

زير بنا:200 مترمربع

موضوع مسابقه طراحی خانه ای با سه اتاق خواب به مساحت تقريبی 180 مترمربع براي خانواده ای 4 نفره در شهر محل زندگي شركت كنندگان در مسابقه است،كه می بايست در تابستان و زمستان،بدون اتكا به سوختهای فسيلی،زندگی راحتی برای ساكنانش فراهم كند.اين مسابقه دانشجويی از طرف دانشگاه آكسفورد،با همكاری در ماه اوت 2004 برگزار شد و طرح علی سوداگران از ايران در اين مسابقه به مقام چهارم دست يافت.

روند طراحی خانه اکولوژیک

  • روند طراحی
  1.  انتخاب حجمی متراكم برای كم كردن اتلاف انرژی.
  2.  كشيدگی فرم شرق به غرب،برای دريافت بيشترين نور جنوب و كم كردن سطوح شرقی و غربی.
  3.  لايه بندی فضا برای قراردادن فضاهای اوليه در جنوب  و فضاهای ثانويه در شمال.
  4.  استفاده از شيب زمين برای فرو رفتن در خاك و كشيدن خاك شمالی سايت روی پشت بام.
  5.  قرارگيری فضای گلخانه ای در جنوب برای استفاده از انر‍ژی خورشيدی در زمستان.
  6.  استفاده ازبادخان برای تهويه داخلی.
  7.  شكل گيری حجمی در شرق برای تعريف ورودی و گاراژ.
  8.  قرار گيری پانل های فتوولتائيك و سايه بان فصلی (اين پوسته از گياهان رونده روی داربست شكل گرفته است كه به عنوان سايه بانی هوشمند در فصول مختلف عمل مي كند.)

ساختار اصلی خانه را ديوارهای باربر آجری تشكيل می دهد كه از لحاظ اقتصادی و زيست محيطی به طور نسبی مناسب است و رايج ترين مصالح بومی را تشكيل می دهد و برای ساخت به تكنولوژی پايينی احتياج دارد.ديوارهای خارجی به ضخامت 40 سانتی متر با يك لايه 10 سانتی متری عايق شده اند. پنجره ها از شيشه دو جداره 6 ميلی متری با قاب چوبی ساخته شده اند.برای محوطه سازی از سنگ های ضايعاتی كارخانه های سنگبری استفاده شده است.سايبان اصلی از تيرهای چوبی،كه قبلاً به عنوان تيرهای تلفن در شهر استفاده می شد،ساخته شده اند. تمام لوله های فاضلاب،توالتها و دستشويی ها و مينی دوش از جنس سفال يا چيني است. براي طراحی داخلی ساختمان از موكت و كليه محصولات مصنوعی و آلوده كننده پرهيز شده است و از مواد طبيعی، كه انرژی كمی برای توليد و بازيافت نياز دارند، استفاده شده است .

نمای جنوبی خانه اکولوژیک

  • مديريت انرژی

100 مترمربع پانل فتوولتائيك انرژی مورد نياز اين ساختمان را با توليد درمجموع 10 كيلو وات برق تأمين می كنند.اين صفحات،كه روی داربست چوبی قراردارند،در دو زاويه صفر درجه براي تابستان و 45 درجه برای زمستان قابل تنظيم اند كه علاوه بر توليد برق،برای سايه اندازی روی سقف در فصول گرم استفاده می شوند.

آبگرمكن های خورشيدی با ظرفيت 200 ليتر،آب گرم مصرفی را تأمين مي كنند و كلكتورهای آن با زاويه 45 درجه رو به جنوب روی پشت بام قرار گرفته اند .

  • مديريت آب
  1.  بهينه كردن مصرف آب: در اين خانه از دوش هایی با فشار مضاعف هوا در حمام استفاده شده است.اندازه دوش ها و لوله های ورودی آب به دوش ها بهينه است.برای سرويسهای بهداشتی از فلاش تانك دوكاره استفاده شده است .
  2. ذخيره سازی: يك تانكر75 مترمكعبی برای ذخيره آب باران زير ساختمان درنظر گرفته شده كه تأمين كننده آب گياهان داخل منزل و فلاش تانك هاست .
  3. بازيافت: آب توالت ها و فلاش تانك ها بعد از گذراندن از صافی هايی ،‌ برای آبياری گياهان استفاده می شود .
  • سيستم گرمايشی

از دو فضای گلخانه ای در جنوب ساختمان در زمستان به عنوان منبع ذخيره گرما استفاده می شود. تابش آفتاب به ديوارها و خاك گياهان دمای فضای گلخانه ای را بالا می برد.

فضاهای شمالی از طريق سقف شيشه ای راهرو روشن می شوند و تابش خورشيد به ديوارهای شمالی باعث بالا رفتن دمای ديواره مي شود. بدنه ها مانند يك ديوار ترومپ انرژی خورشيد را تا شب در خود ذخيره مي كنند.دو بستر سنگی در زير اتاق گرمای اضافی خورشيدی را در كف ذخيره می كنند تا شب يا روزهای ابری از آن استفاده شود.

مقطع سیستم گرمایشی خانه اکولوژیک

  • سيستم سرمايشی

علاوه بر سايبان فصلی و سقف سبز،‌ كه به خنك كردن ساختمان بسيار كمك مي كنند، سيستم كمكی ديگری نيز برای فصول گرم درنظر گرفته شده است. استفاده از سرمای خاك، با استفاده از يك لوله آلومينيومی به قطر 20 سانتی متر و به طول 30 متر و در عمق 4 متری سطح زمين امكان پذير مي شود. يك باد خور به عمق 4 متر هوا را به سطح زمين می فرستد و بعد از گذر از كانال، دمای آن از 38 درجه به 27 درجه سانتی گراد كاهش می يابد.براي اين كار، از يك فن كمك گرفته شده كه با انرژی خورشيدی كار می كند.فن هوای سرد شده را به داخل اتاق می كشد و هوای گرم زير سقف را يك بادخان خارج می كند.

منابع مورد استفاده در نگارش این مطلب:

  1. مجله معمار – شماره 47
  2. مجله معمار – شماره 29

 

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

 

بازارها ،فرم ساختمانی و حوزه نفوذ آن ها

بازارها ،فرم ساختمانی آن و تاثیر اقلیم بر شکل ساختمانی آن

  • بازارها ی خطی (طولی)

بازارها ی خطی راسته‎ای است كه در جهت طول رشد كرده است و خان ها دردو سوی آن جای دارند،مانندبازارتهران،‌بخش بزرگي از بازار قم،شيراز،كاشان،كرمانشاه وبخش شمالي بازار اصفهان.بازار خطی در بيشتر موارد بدون طرح و نقشه قبلی و از برآيند نيروهای اقتصادی در مدتی طولانی پديد آمده است،اگر چه هر يك از اين بازارها انشعاباتی دارند كه به مسجد يا مدرسه،آب انبار يا اماكن ديگر ختم می شود ولی در مقايسه با طول بسيار زياد بازار ناچيز است.

  • بازارهای چند محوری

شبكه‎ای است گسترده از راسته‎های متوازی يا متقاطع كه مجموعه‎های خان ها و سراها را در ميان می گيرد،مانند بازار تبريز،بخش های جديدتر شمال بازار تهران و بازار اصفهان.اين گونه بازارها كه هم در جهت طول و هم در جهت عرض توسعه يافته اند،معمولاً با برنامه ريزيی و طرح قبلی و تحت تأثير شرايط اقتصادی پديد آمده اند.مقايسه نشان می دهد كه تحرك و جاذبه‎اين نوع بازارها از ساير انواع بازار بيشتر است.مانند تهران،اصفهان،شيراز،كرمان. بخش مركزی بازارها بيشتر به صورت چند محوری توسعه پيدا كرده است.بطور كلی خيابانهای عريض پر مغازه در برابر مجموعه‎های چند محوری در شهرهای غربی نيز جذابيت خود را روزبروز و بيشتر از دست می دهند.

  • بازارهای منظومهای (بازارهای مركزی خرده فروشی با خان های پيرامونی)

مجموعه بزرگی از راسته ها و دالان های سرپوشيده است كه بی فاصله در مجاورت يكديگر قرار گرفته اندو خان ها به شكل كمربندی آنها را احاطه كرده‎اند.بزرگترين و شايد قديمی ترين آن در محوطه‎ای ميان بازار مركزی و شاخ زرين واقع شده است.نمونه‎هاي ديگر آن مجموعه نوين بازار خرده فروشی در محوط ورودی اصلی بازار تهران است كه از چند طرف با خان احاطه شده است و نيز بازار رشت و قزوين.ترتيب تشكيل اين بازارها امروزه به طور دقيق معلوم نيست و به سادگي نمی توان نشان داد كه ابتدا راسته خرده فروشی وجود داشته است و در محيط آن خان ها پديد آمده اند يا بالعكس، درنتيجه يك مجموعه سه بخشی پديد آمده است:

  1. دالانهای مركزی
  2. راسته‎های خرده فروشی و صنايع دستی
  3. خان ها

هر يك از مجموعه‎های بزرگ و بلند بازار شهرهای مهم تجاری ممكن است تركيبی از سه گونه ياد شده باشد.البته قسمت مركزی بازارها را بايد از نوع چند محوری و بازار مركزی و كوچه‎های اتصال به محوطه مركزی را از نوع بازار خطی محسوب كرد.

  • بازارهای صليبی (با دو محور اصلی متقاطع)

مركب از دو بازار خطی متقاطع عمود بر هم است كه در محل تقاطع به صورت چند محوری تراكم يافته است،برجسته ترين نمونه ‎اين نوع بازار،بازار وكيل شيراز است كه هم زمان با پنج خان ساخته شده است.بازار وكيل كرمان نيز كه مجموعه‎اي از وحدت معماری و زيبايی استدر نوع خود نمونه جالبی است.

    حوزه نفوذ

  • بازار بين المللی

اين بازارها مربوط به دوره‎هايی از تاريخ كه روابط سياسی و اقتصادی بين المللی توسعه يافته است(مانند دوره‎ايلخانان مغول) می باشند و در محل شاهراه های اصلی يا بنادر مهمی كه بر سر راه های تجاری دريايی قرارداشته‎،ايجاد شده اند.مانند بازارهای هرمز،تبريز و اصفهان.

  • بازار شهری

اين بازارها بر سر راه های كاروانسراها قرار داشته،بطوريكه مبادلات تجاری داخل كشور در اين نقاط انجام شده اند،مانند بازار شيراز، قزوين و كرمان.

  • بازار منطقهای

بازارهای منطقه‎ای بازارهايی هستند كه حوزه نفوذشان به يك منطقه محدود بوده و وسعت آنها بستگی كامل به تراكم روستاها و آبادي های مجاورشان دارد مثل بازارهای شمال ايران كه ارتباط مكانی با راه های فرعی شهرها دارند.

  • بازار محلی

اين بازارها قدمت محدودتری داشته و فقط يك شهر را سرويس می دهند،مانند بازارهای بسياری از شهرستان های كشور،مثل شهرستان بافق و زرند.

  • بازارچه ها

نيازهای ساده روزانه ساكنين محل را اعم از خوراك و پوشاك و ديگر كالاها فراهم مي آورند و معمولا از يك بازار مركزی تغذيه می شوند.

اين بازارها از جهاتی مانند مسقف نبودن،‌داشتن تركيب مسكونی – تجاری، نداشتن خان و تجمع صنفی با بازار بزرگ فرق دارند.

  • بازار بيرون شهری (حومه)

اين بازارها در حومه شهر و اغلب به صورت بازار خطی در طول راههای منشعب از دروازه شهر واقع است و محل اتصال شهر به روستا است.

نمونه آن بازار دروازه جنوب غربی در شيراز است، اين بازارها دارای خان های ساده‎ای هستند كه از آن ها برای نگهداری محصولات كشاورزی،حيوانات باركش،وسايل حمل و نقل و پروش دام ها به طور موقت استفاده می شود.

نمونه‎های خوب اين نوع بازارها در تبريز و… ديده مي شود.

منابع مورد استفاده در نگارش این مطلب:

  1. بازار تهران، مجله A.A
  2. حكمت و هنر اسلامی، بازار كرمان، آرشيو دانشكده معماری مشهد
  3. رباني، محسن،‌بازار يا نابازار
  4. مير سليم، سيد مصطفي، دانشنامه جهان اسلام، حرف ب، جزوه سوم، بازار، باژ

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو

مفهوم ارتباط در محیط معماری یک مجموعه فرهنگی

مفهوم ارتباط در محیط معماری یک مجموعه فرهنگی:

ضرورت توجه به اهمیت ارتباط افراد با یکدیگر و همچنین با محیط اطراف در یک مجموعه فرهنگی اثبات شده می باشد.در این بحث به اصول و روابط مورد نیاز جهت عینیت بخشیدن به این مهم پرداخته خواهد شد.در این راستا و جهت سهولت درک مطالب روابط موجود به روابط افراد جامعه با یکدیگر و روابط افراد با محیط دسته بندی شده و در مورد هر یک و نتایج حاصل از آن جداگانه بحث خواهد گردید:

الف) روابط افراد جامعه با یکدیگر:

مهمترین تفاوت انسان‌ها با سایر موجودات نوع ارتباط آن‌ها با یکدیگر است.اگر چه ماهیت وجود ارتباط بین انسان‌ها برنیاز به زندگی جمعی استوار است ولی بشر در روابط خود تنها رفع نیازهای اولیه را مد نظر نداشته و همواره تکامل و پیشرفت را سرلوحه زندگی خود قرار داده است.در این راستا، ارتباطات جمعی پیشرفتهای بشری را سریعتر نموده و محیط را کاملاً در حیطه تسلط انسان قرار داده است. در صورتیکه در سایر موجودات، ارتباط تنها محدود به رفع نیازها گردیده است بنابراین مهمترین جنبه در مورد ارتباطات افراد با یکدیگر،مسئله آگاهی و تبادل نظر با سایر افراد می‌باشد.در این راستا اهمیت وجود مکان واحد جهت تبادل نظر و اطلاعات جهت تسریع پیشرفت و تکامل انسان،امری بدیهی و ضروری به نظر می‌رسد و مهمترین نقش یک مکان فرهنگی را می‌توان همین نوع ارتباط دانست.

علاوه بر ضرورت توجه به اهمیت ارتباط جهت تبادل اطلاعات،باید نیازهای اولیه انسان‌ها که موجب ارتباط آنان با یکدیگر گردیده است، مد نظر قرارداد. نیازهای عاطفی انسان‌ها یکی از مهمترین جنبه‌های این نیازها است. اصولاً بشر در زندگی خود به وجود غمخوار و همراه زندگی نیاز مبرم و اساسی دارد. انسان در صورتی که بتواند نیازها، خواسته‌ها، امیال و آرزوهای خود را با افراد مورد اعتماد خود در میان بگذارد، می‌تواند به سهولت بربسیاری از امیال خود غلبه نماید. عدم وجود ارتباطات عاطفی در کوچکترین جامعه یعنی خانواده می‌تواند زمینه ساز بسیاری از نابسامانی‌های روحی و روانی گردد و باعث بروز تخلفات، بزهکاری‌ها و… گردد.بنابراین با تأکید بر ضرورت توجه به ارتباطات عاطفی و روانی در مورد افراد، به وجود آوردن زمینه مناسب جهت ایجاد ارتباط افراد با یکدیگر در یک محیط می‌تواند از بسیاری بزهکاری‌ها، جرایم، و نابسامانی‌ها جلوگیری نماید.بنابراین با توجه به نیازهای عاطفی جهت ایجاد ارتباط می‌توان به جنبه دیگری از فلسفه وجودی یک مکان فرهنگی دست یافت.براین مبنا،مجموعه فرهنگی باید مکانی مناسب باشد تا همگی افراد با گرایش‌های مختلف بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و هر فرد احساس نماید با رجوع به این مکان می‌تواند به جنبه‌هایی از وجود خویش که در جامعه فرصت تجلی نیافته است اجازه تجلی و ظهور دهد و با ارتباط با افراد همانند خود، این احساسات را در درون خود زنده گرداند.

ب) ارتباط افراد با محیط:

بسیاری از نیازهای انسان از لزوم ارتباط انسان با محیط خویش نشات می‌گردد.لزوم وجود تنوع در زندگی انسان و توجه انسان به گردشگری و سیاحت در محیط یکی از عواملی است که ماهیت وجود آن مدیون همین جنبه از ارتباط بشری است. انسان‌ها در نحوه ارتباط خود با اشیاء و محیط اطراف خود همیشه سعی داشته‌اند تا علاوه بر رفع نیاز،احساس زیبایی شناسی و یا خلق زیبایی را در خود ارضا نمایند. ساخت اشیاء تزیینی، ابزار و لوازم زندگی با زیباترین نقوش و ایجاد نقاشی‌های زیبا، در راستای تحقق بخشیدن برهمین جنبه از زندگی انسان شکل گرفته است. براین مبنا وجود مجموعه فرهنگی می‌تواند عاملی جهت تحقق ارتباط انسان با محیط طبیعی اطراف خویش باشد.این ارتباط می‌تواند رابطه شخصی با فضای سبز باشد،تا جنبه‌های طبیعی اطراف را به او نشان دهد.یا محیطی باشد که جنبه‌های زیبایی‌شناسی ایجاد شده توسط سایر افراد را به نمایش گذارد.وجود موزه‌ها،سالن‌های تئاتر و نمایشگاه‌ها،برتحقق این جنبه از ارتباط بشر (ارتباط با محیط) دلالت دارد. با توجه به اهمیت مطالب بهترین معیار در طراحی یک مجموعه فرهنگی، امکان سنجی وجود ارتباط بین فضای مجموعه فرهنگی، به عنوان یک محیط با افراد جامعه می‌باشد. با این نگرش، مهمترین عامل در مکان یابی یک مجموعه فرهنگی، امکان ارتباط سهل و سریع افراد جامعه با مکان مورد نظر جهت ایجاد مجموعه فرهنگی می‌باشد و مکان مورد نظر علاوه بر دسترسی آسان باید بتواند با افراد جامعه ارتباط برقرار نماید.با توجه به مطالب ارائه شده می‌توان مکان فرهنگسرا را مکانی باز در فضاهای شهری در نظر گرفت تا بتواند بیشترین جنبه ارتباط با محیط مصنوع (شهر) برقرار نمایند.طراحی مجموعه فرهنگی به عنوان یک فضای باز شهری می‌تواند تأمین کننده ضرورت ارتباط اشخاص با محیط خود باشد که در صورت در نظر گرفتن حصارها و دیوارها یک مکان فرهنگی،این نوع ارتباط بسیار ضعیف گردیده و حتی در مواردی این ارتباط کاملاً قطع گردیده و باعث عدم موفقیت مجموعه‌های فرهنگی گردیده است.

(برگرفته از پایان نامه کارشناسی با عنوان خانه فرهنگ و هنر خزر دانشجو الهام قوپرانلو)

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو