نوشته‌ها

مفهوم ارتباط در محیط معماری یک مجموعه فرهنگی

مفهوم ارتباط در محیط معماری یک مجموعه فرهنگی:

ضرورت توجه به اهمیت ارتباط افراد با یکدیگر و همچنین با محیط اطراف در یک مجموعه فرهنگی اثبات شده می باشد.در این بحث به اصول و روابط مورد نیاز جهت عینیت بخشیدن به این مهم پرداخته خواهد شد.در این راستا و جهت سهولت درک مطالب روابط موجود به روابط افراد جامعه با یکدیگر و روابط افراد با محیط دسته بندی شده و در مورد هر یک و نتایج حاصل از آن جداگانه بحث خواهد گردید:

الف) روابط افراد جامعه با یکدیگر:

مهمترین تفاوت انسان‌ها با سایر موجودات نوع ارتباط آن‌ها با یکدیگر است.اگر چه ماهیت وجود ارتباط بین انسان‌ها برنیاز به زندگی جمعی استوار است ولی بشر در روابط خود تنها رفع نیازهای اولیه را مد نظر نداشته و همواره تکامل و پیشرفت را سرلوحه زندگی خود قرار داده است.در این راستا، ارتباطات جمعی پیشرفتهای بشری را سریعتر نموده و محیط را کاملاً در حیطه تسلط انسان قرار داده است. در صورتیکه در سایر موجودات، ارتباط تنها محدود به رفع نیازها گردیده است بنابراین مهمترین جنبه در مورد ارتباطات افراد با یکدیگر،مسئله آگاهی و تبادل نظر با سایر افراد می‌باشد.در این راستا اهمیت وجود مکان واحد جهت تبادل نظر و اطلاعات جهت تسریع پیشرفت و تکامل انسان،امری بدیهی و ضروری به نظر می‌رسد و مهمترین نقش یک مکان فرهنگی را می‌توان همین نوع ارتباط دانست.

علاوه بر ضرورت توجه به اهمیت ارتباط جهت تبادل اطلاعات،باید نیازهای اولیه انسان‌ها که موجب ارتباط آنان با یکدیگر گردیده است، مد نظر قرارداد. نیازهای عاطفی انسان‌ها یکی از مهمترین جنبه‌های این نیازها است. اصولاً بشر در زندگی خود به وجود غمخوار و همراه زندگی نیاز مبرم و اساسی دارد. انسان در صورتی که بتواند نیازها، خواسته‌ها، امیال و آرزوهای خود را با افراد مورد اعتماد خود در میان بگذارد، می‌تواند به سهولت بربسیاری از امیال خود غلبه نماید. عدم وجود ارتباطات عاطفی در کوچکترین جامعه یعنی خانواده می‌تواند زمینه ساز بسیاری از نابسامانی‌های روحی و روانی گردد و باعث بروز تخلفات، بزهکاری‌ها و… گردد.بنابراین با تأکید بر ضرورت توجه به ارتباطات عاطفی و روانی در مورد افراد، به وجود آوردن زمینه مناسب جهت ایجاد ارتباط افراد با یکدیگر در یک محیط می‌تواند از بسیاری بزهکاری‌ها، جرایم، و نابسامانی‌ها جلوگیری نماید.بنابراین با توجه به نیازهای عاطفی جهت ایجاد ارتباط می‌توان به جنبه دیگری از فلسفه وجودی یک مکان فرهنگی دست یافت.براین مبنا،مجموعه فرهنگی باید مکانی مناسب باشد تا همگی افراد با گرایش‌های مختلف بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و هر فرد احساس نماید با رجوع به این مکان می‌تواند به جنبه‌هایی از وجود خویش که در جامعه فرصت تجلی نیافته است اجازه تجلی و ظهور دهد و با ارتباط با افراد همانند خود، این احساسات را در درون خود زنده گرداند.

ب) ارتباط افراد با محیط:

بسیاری از نیازهای انسان از لزوم ارتباط انسان با محیط خویش نشات می‌گردد.لزوم وجود تنوع در زندگی انسان و توجه انسان به گردشگری و سیاحت در محیط یکی از عواملی است که ماهیت وجود آن مدیون همین جنبه از ارتباط بشری است. انسان‌ها در نحوه ارتباط خود با اشیاء و محیط اطراف خود همیشه سعی داشته‌اند تا علاوه بر رفع نیاز،احساس زیبایی شناسی و یا خلق زیبایی را در خود ارضا نمایند. ساخت اشیاء تزیینی، ابزار و لوازم زندگی با زیباترین نقوش و ایجاد نقاشی‌های زیبا، در راستای تحقق بخشیدن برهمین جنبه از زندگی انسان شکل گرفته است. براین مبنا وجود مجموعه فرهنگی می‌تواند عاملی جهت تحقق ارتباط انسان با محیط طبیعی اطراف خویش باشد.این ارتباط می‌تواند رابطه شخصی با فضای سبز باشد،تا جنبه‌های طبیعی اطراف را به او نشان دهد.یا محیطی باشد که جنبه‌های زیبایی‌شناسی ایجاد شده توسط سایر افراد را به نمایش گذارد.وجود موزه‌ها،سالن‌های تئاتر و نمایشگاه‌ها،برتحقق این جنبه از ارتباط بشر (ارتباط با محیط) دلالت دارد. با توجه به اهمیت مطالب بهترین معیار در طراحی یک مجموعه فرهنگی، امکان سنجی وجود ارتباط بین فضای مجموعه فرهنگی، به عنوان یک محیط با افراد جامعه می‌باشد. با این نگرش، مهمترین عامل در مکان یابی یک مجموعه فرهنگی، امکان ارتباط سهل و سریع افراد جامعه با مکان مورد نظر جهت ایجاد مجموعه فرهنگی می‌باشد و مکان مورد نظر علاوه بر دسترسی آسان باید بتواند با افراد جامعه ارتباط برقرار نماید.با توجه به مطالب ارائه شده می‌توان مکان فرهنگسرا را مکانی باز در فضاهای شهری در نظر گرفت تا بتواند بیشترین جنبه ارتباط با محیط مصنوع (شهر) برقرار نمایند.طراحی مجموعه فرهنگی به عنوان یک فضای باز شهری می‌تواند تأمین کننده ضرورت ارتباط اشخاص با محیط خود باشد که در صورت در نظر گرفتن حصارها و دیوارها یک مکان فرهنگی،این نوع ارتباط بسیار ضعیف گردیده و حتی در مواردی این ارتباط کاملاً قطع گردیده و باعث عدم موفقیت مجموعه‌های فرهنگی گردیده است.

(برگرفته از پایان نامه کارشناسی با عنوان خانه فرهنگ و هنر خزر دانشجو الهام قوپرانلو)

انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

گردآوری: الهام قوپرانلو